Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), có những giai đoạn trẻ đang bú, ăn uống bình thường nhưng đột nhiên lười bú, bỏ cữ hoặc biếng ăn.

Nguyên nhân đôi khi không quá nghiêm trọng và có thể liên quan đến cách cho trẻ ăn, môi trường xung quanh hoặc việc trẻ đang mải chơi. Điều quan trọng là cha mẹ không nên vội ép trẻ ăn, mà cần tìm hiểu lý do khiến trẻ thay đổi thói quen.

Khi trẻ đột nhiên không chịu bú

Với trẻ đang bú mẹ hoặc bú bình, cha mẹ có thể kiểm tra khoang miệng của trẻ, vệ sinh miệng (rơ miệng) nếu cần và thử cho trẻ bú lại sau đó.

Một số trẻ có thể dễ bú hơn khi sữa được làm mát phù hợp hoặc khi bắt đầu buồn ngủ. Nếu trẻ dễ bị phân tâm, cha mẹ có thể đưa trẻ đến nơi yên tĩnh, ít tiếng động và hạn chế người qua lại khi cho bú.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh lưu ý trẻ lớn hơn đôi khi có thể ham chơi, mải mê khám phá môi trường xung quanh nên quên cữ bú. Trong trường hợp này, cha mẹ có thể chủ động nhắc và tạo thời gian bú phù hợp thay vì liên tục thúc ép trẻ.

Theo BS Trương Hữu Khanh, khi trẻ đột nhiên bỏ bú, biếng ăn, cha mẹ nên tìm nguyên nhân thay vì ép trẻ ăn. Ảnh: Duy Hiệu.

Tuy nhiên, nếu trẻ bỏ bú kéo dài, bú ít rõ rệt so với thường ngày hoặc kèm nôn ói, tiêu chảy, sốt, lừ đừ, khó thở hay có dấu hiệu mất nước, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám.

Đừng ép trẻ ăn khi trẻ đang biếng ăn

Ởtrẻ đã bước vào giai đoạn ăn dặm, cha mẹ nên xem lại cách tổ chức các bữa ăn. Một số trẻ có thể biếng ăn vì được ăn quá sát cữ bú, khiến trẻ chưa đủ đói khi đến bữa.

Bên cạnh đó, thức ăn quá loãng hoặc chế độ ăn chưa phù hợp với khả năng nhai nuốt của trẻ cũng có thể khiến trẻ không hứng thú.

Theo bác sĩ Khanh, cha mẹ có thể cho trẻ làm quen dần với thức ăn đặc hơn, tập tự xúc hoặc cầm thức ăn phù hợp với lứa tuổi để trẻ chủ động khám phá. Với trẻ đã có khả năng nhai, có thể cho trẻ tập nhai bánh hoặc những loại thức ăn mềm, an toàn, phù hợp với độ tuổi.

Thay vì ép trẻ ăn, cha mẹ nên quan sát tín hiệu đói, no và tạo không khí thoải mái để trẻ chủ động khám phá thức ăn. Ảnh: hui_sang.

Cha mẹ cũng có thể cho trẻ ăn cùng gia đình để tạo thói quen và không khí thoải mái trong bữa ăn. Khi trẻ đã có khả năng tự ăn, nên khuyến khích trẻ chủ động thay vì liên tục đút ép. WHO gọi đây là phương pháp “cho ăn đáp ứng”, trong đó người lớn quan sát tín hiệu đói, no của trẻ, kiên nhẫn khuyến khích nhưng không ép ăn.

Một điều cha mẹ nên tránh là vừa cho trẻ ăn vừa mở điện thoại, tivi hoặc dùng đồ chơi để dụ trẻ. Việc này có thể khiến trẻ mất tập trung vào bữa ăn và khó hình thành khả năng nhận biết cảm giác đói, no.

Khi nào cần nghĩ đến thiếu vi chất?

Nếu trẻ biếng ăn kéo dài, ăn uống kém đa dạng hoặc có biểu hiện ảnh hưởng đến tăng trưởng, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá dinh dưỡng.

Trong giai đoạn 6-23 tháng tuổi, nhu cầu năng lượng và dưỡng chất của trẻ tăng cao, vượt quá lượng có thể cung cấp từ sữa mẹ, khiến trẻ có nguy cơ thiếu một số vi chất. WHO cho biết trẻ có thể sử dụng sản phẩm bổ sung vi chất hoặc thực phẩm tăng cường khi cần, nhưng không nên thay thế chế độ ăn đa dạng.

Đặc biệt, tình trạng thiếu sắt, kẽm hoặc các vi chất khác cần được bác sĩ đánh giá dựa trên chế độ ăn, tình trạng tăng trưởng và biểu hiện lâm sàng.

Vì vậy, khi trẻ đột nhiên bỏ bú hoặc biếng ăn, cha mẹ nên bình tĩnh quan sát: trẻ có đang bệnh, khó chịu trong miệng, bị phân tâm, ăn quá sát cữ bú hay đang gặp vấn đề với cách chế biến thức ăn hay không.

Nếu tình trạng kéo dài hoặc trẻ sụt cân, chậm tăng trưởng, bú kém rõ rệt, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để tìm nguyên nhân thay vì chỉ tập trung vào việc ép trẻ ăn nhiều hơn.