Tuy nhiên, tại một số địa phương, mùa đông năm nay lại mang đến một thay đổi đáng chú ý. Zhang Li, sống tại vùng thảo nguyên thuộc Khu tự trị Nội Mông, cho biết con gái chị bất ngờ được nghỉ “kỳ nghỉ tuyết” từ trường trung học đúng vào dịp cuối năm. Không chỉ vậy, cấp trên của chị – một nhân viên cơ quan chính quyền địa phương cũng khuyến khích toàn bộ cán bộ nghỉ ngơi nếu không có công việc gấp.

Tại thành phố Hulunbuir, học sinh dưới lớp 9 được nghỉ liên tục 5 ngày, từ 24 đến 26/12 và kéo dài sang cuối tuần kế tiếp. Quyết định này xuất phát từ một chỉ thị mới, trong đó chính quyền địa phương kêu gọi thanh thiếu niên tham gia các hoạt động ngoài trời và lễ hội du lịch băng tuyết của thành phố.

“Trưởng phòng tôi nói rằng, không phân biệt có con hay không, chỉ cần không có việc khẩn cấp thì ai cũng có thể nghỉ”, Zhang chia sẻ.

Nghỉ nhiều hơn để tiêu nhiều hơn

Trung Quốc vốn được xem là một trong những quốc gia làm việc chăm chỉ nhất thế giới. Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, người lao động nước này làm việc trung bình 48,5 giờ mỗi tuần, tương đương khoảng 2.400 giờ mỗi năm, cao hơn đáng kể so với các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế.

Trong bối cảnh đó, việc khuyến khích người dân nghỉ ngơi nhiều hơn không chỉ nhằm cải thiện chất lượng sống, mà còn phục vụ một mục tiêu kinh tế rõ ràng: kích thích tiêu dùng. Khi có thêm thời gian rảnh, người dân sẽ đi du lịch, vui chơi, chi tiêu nhiều hơn, qua đó bơm tiền vào nền kinh tế đang tăng trưởng chậm lại.

Từ góc nhìn của Zhang, “kỳ nghỉ tuyết” ở Hulunbuir đang đi đúng hướng. “Du lịch thảo nguyên mùa hè từng mang lại nguồn thu lớn, nhưng sau đại dịch Covid-19 thì suy giảm rõ rệt. Vì vậy, chúng tôi đang tìm cách phát triển du lịch mùa đông, trước mắt là khuyến khích người dân địa phương đi chơi ngắn ngày”, chị nói.

Trong kỳ nghỉ này, hai mẹ con Zhang dự định dành thời gian ở công viên vui chơi băng tuyết mới xây của thành phố, kết hợp một chuyến tham quan – học tập tại thành phố lân cận. Ngoài ra, chị vốn chỉ có 7 ngày nghỉ phép hưởng lương mỗi năm, nên “kỳ nghỉ tuyết” được xem như một khoản thưởng thêm.

Xu hướng từ trung ương đến địa phương

Chủ trương tăng thời gian nghỉ không chỉ xuất hiện ở Hulunbuir. Sau Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương – cuộc họp thường niên định hướng chính sách cho năm tới, chính quyền Trung Quốc tuyên bố sẽ “ủng hộ các địa phương có điều kiện phù hợp triển khai kỳ nghỉ học đường vào mùa xuân và mùa thu”, đồng thời yêu cầu bảo đảm quyền nghỉ phép hưởng lương của người lao động.

Một số địa phương đã nhanh chóng hưởng ứng. Các tỉnh Tứ Xuyên và Chiết Giang cho học sinh nghỉ thêm vào mùa xuân và mùa thu; trong khi một số khu vực thuộc Cát Lâm và Khu tự trị Tân Cương Duy Ngô Nhĩ áp dụng mô hình “kỳ nghỉ tuyết” tương tự Hulunbuir.

Theo các nhà kinh tế, thiếu thời gian nghỉ ngơi từ lâu đã là một trong những nguyên nhân khiến tiêu dùng nội địa Trung Quốc tăng chậm. 

“Thời gian làm việc quá dài hạn chế đáng kể chi tiêu cho các dịch vụ”, ông Luo Zhiheng, kinh tế trưởng của Yuekai Securities, nhận định tại một diễn đàn ở Bắc Kinh.

Số liệu của NBS cho thấy doanh số bán lẻ tháng 11 chỉ tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước, mức thấp nhất trong gần ba năm. Vì vậy, việc thúc đẩy nhu cầu trong nước được xác định là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn tới.

Dù vậy, không phải mọi vấn đề đều có thể giải quyết chỉ bằng cách thêm ngày nghỉ cho học sinh. Nhiều chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở việc liệu phụ huynh có được nghỉ làm tương ứng hay không.

“Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều người lao động đặt sự ổn định việc làm lên trên quyền nghỉ phép”, ông Liu Simin, ủy viên hội đồng của Hiệp hội Du lịch Bắc Kinh phân tích. “Trong văn hóa làm việc ‘996’, việc xin nghỉ đủ ngày theo quy định đã là điều không dễ”.

“996” là thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng người lao động phải làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần – một thực tế vẫn phổ biến ở nhiều ngành tại Trung Quốc.

Theo ông Liu, trong ngắn hạn, việc tạo ra các kỳ nghỉ dài bằng cách điều chỉnh lịch làm việc và học tập, dù gây tranh cãi vẫn là giải pháp khả thi nhất để tăng thời gian nghỉ ngơi mà không làm xáo trộn quá lớn môi trường lao động.

Trong lúc chờ đợi những thay đổi sâu rộng hơn, “kỳ nghỉ tuyết” như ở Hulunbuir đang được xem là một thử nghiệm nhỏ, nhưng mang nhiều kỳ vọng: vừa cho người dân thêm thời gian thở, vừa tiếp thêm động lực cho nền kinh tế đang cần một cú hích từ tiêu dùng nội địa.