Mướp đắng (khổ qua, mướp mủ, lương qua, cẩm lệ chi...) là một loại rau quả có tên khoa học là Momordica charantia, thuộc họ bầu bí (Cucurbitaceae). Phân bố chủ yếu ở một số nước Đông Nam Á,... và đặc biệt rất phổ biến tại Việt Nam.

Thân dây leo với quả hình thoi dài khoảng 8 - 15cm, vỏ quả có nhiều u nổi, màu xanh khi còn non và chuyển vàng khi chín. Quả xanh, hạt mềm màu trắng, khi quả chín, hạt trở nên cứng và có màu nâu.

Mướp đắng rừng và mướp đắng ta là hai loại phổ biến ở Việt Nam, mướp đắng rừng có vị đắng hơn. Hạt, lá, hoa, quả của cây mướp đắng được phơi khô làm thuốc, đặc biệt quả thường được dùng tươi để nấu ăn cũng mang rất nhiều lợi ích sức khoẻ.

Nguồn cung cấp lượng dinh dưỡng cao nhất trong họ bầu bí, bao gồm các vi chất thiết yếu như: vitamin A, vitamin C ,photpho, kali, canxi, kẽm, sắt, đồng, magie. Ngoài ra còn là cung cấp các chất chống oxy hóa tự nhiên (hợp chất phenolic) và một số vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B5, B6, B9).

4 đối tượng không nên ăn mướp đắng

Người huyết áp thấp (hoặc có tiền sử huyết áp thấp): Mướp đắng có tác dụng làm hạ huyết áp nhờ thành phần Charantin, Polypeptid-P và Vicine. Các chất này có cơ chế tác dụng làm giảm đường huyết và cải thiện dung nạp glucose. Nghiên cứu trên động vật (chuột và thỏ) cho thấy cải thiện dung nạp glucose, giữ được tình trạng hạ đường huyết sau khi ngưng dùng mướp đắng 15 ngày cùng với đó là giảm lượng cholesterol trong máu.

Người bệnh tiểu đường: Mướp đắng có thể làm giảm lượng đường trong máu sau khi sử dụng, do đó đối với bệnh nhân tiểu đường sử dụng kết hợp với thuốc làm giảm đường trong máu có thể khiến lượng đường trong máu của bệnh nhân giảm xuống mức thấp nguy hiểm. Nếu bạn có dùng bất kỳ loại thuốc giảm đường nào hãy cân nhắc số lượng sử dụng mướp đắng.

Người có bệnh về đường tiêu hoá: Ăn mướp đắng với số lượng lớn có thể gây tiêu chảy hoặc các vấn đề về đường tiêu hoá khác. Nghiên cứu trên động vật cho thấy, enzym ở gan tăng cao sau khi dùng mướp đắng bởi các chất trong mướp đắng có thể thay đổi tế bào gan.

Người có bệnh gan thận: Chất xơ trong mướp đắng làm cho nó khó tiêu, có thể còn gây đầy hơi nên người bị bệnh lý về gan và thận cần tránh ăn loại quả này. Đối với người bệnh thiếu men G6PD (loại men đóng vai trò trong chuyển hóa hồng cầu) cũng nên tránh không sử dụng mướp đắng.

Những lưu ý khi sử dụng mướp đắng

Bên cạnh quan tâm tới vấn đề ăn mướp đắng sống có tốt không, để đảm bảo an toàn cho sức khỏe, khi sử dụng mướp đắng cần lưu ý những điều quan trọng sau đây:

Không ăn quá nhiều: Ăn quá nhiều mướp đắng có thể gây đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi và tiêu chảy. Ngoài ra, còn có thể khiến lượng đường trong máu giảm, gây chóng mặt, đau đầu, vã mồ hôi và thậm chí có thể ngất xỉu;

Không kết hợp với một số thực phẩm: Tránh kết hợp mướp đắng với tôm, cua vì có thể gây ngộ độc;

Không uống trà xanh ngay sau khi ăn mướp đắng: Trà xanh có thể gây kích ứng dạ dày;

Không ăn khi bụng đói: Ăn mướp đắng khi bụng đói có thể gây khó chịu cho hệ tiêu hóa;