Sau cuộc nhậu với rượu, thịt và tiết canh dê, người đàn ông 47 tuổi xuất hiện cơn đau bụng dữ dội, bụng chướng. Anh được đưa đến Trung tâm Y tế khu vực Cẩm Khê (Phú Thọ) cấp cứu trong tình trạng đau bụng dữ dội, chướng bụng.

Cơn đau sau cuộc nhậu

Qua thăm khám, xét nghiệm và chụp cắt lớp vi tính, bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc viêm tụy cấp độ D theo phân loại Balthazar, mức độ tổn thương cần điều trị tích cực và theo dõi sát.

Ngay sau đó, bệnh nhân được đặt sonde dạ dày, truyền dịch và điều trị bằng thuốc theo phác đồ. Sau 5 ngày, cơn đau bụng giảm, bụng mềm. Người bệnh tiếp tục được theo dõi để kiểm soát tình trạng viêm và phòng biến chứng.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Sơn, Phó trưởng khoa Nội tổng hợp và Bệnh nhiệt đới, viêm tụy cấp là tình trạng viêm cấp tính của nhu mô tụy. Bệnh thường xuất hiện sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ, nhiều đạm, đặc biệt khi kết hợp với việc uống rượu bia.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân 47 tuổi. Ảnh: BVCC.

Bác sĩ Sơn giải thích bình thường, tuyến tụy tiết các men tiêu hóa dưới dạng tiền men. Những men này chỉ được hoạt hóa khi xuống đến tá tràng. Tuy nhiên, khi ăn quá nhiều chất béo, chất đạm, các tế bào tuyến tụy có thể tăng đáp ứng với những chất kích thích như cholecystokinin và acetylcholine.

Khi men trypsin bị hoạt hóa ngay bên trong tuyến tụy, nó tiếp tục kích hoạt hàng loạt men tiêu hóa khác. Quá trình này có thể khiến mô tụy bị tổn thương và tự tiêu hủy, dẫn đến tình trạng viêm tụy cấp.

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể diễn biến nhanh, gây nhiều biến chứng nguy hiểm như sốc, suy hô hấp, xuất huyết, nhiễm trùng tại tuyến tụy, suy đa cơ quan và thậm chí đe dọa tính mạng.

Ăn chín, uống sôi để tránh họa

Liên quan thói quen ăn tiết canh, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, cũng cảnh báo đây là món ăn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe.

Tiết canh thực chất là máu động vật chưa được nấu chín. Do không trải qua quá trình xử lý nhiệt, món ăn này có thể chứa vi sinh vật, ký sinh trùng và ấu trùng gây bệnh. Người ăn có nguy cơ gặp các vấn đề tiêu hóa, nhiễm khuẩn hoặc ngộ độc cấp với những biểu hiện như nôn, tiêu chảy nhiều lần, thậm chí sốc nhiễm trùng.

Đáng lưu ý, tiết canh lợn có thể là nguồn lây vi khuẩn liên cầu lợn. Đây là tác nhân có khả năng gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, hoại tử chi và có thể khiến người bệnh không qua khỏi. Ngay cả những con lợn nhìn bên ngoài khỏe mạnh cũng có thể mang vi khuẩn.

Nguy cơ nhiễm bệnh không chỉ đến từ việc ăn tiết canh. Người trực tiếp giết mổ, sơ chế hoặc tiếp xúc với lợn bệnh, thịt sống cũng có thể bị lây nhiễm thông qua các vết trầy xước hoặc vết thương hở trên da.

Tiết canh thực chất là máu động vật chưa được nấu chín. Ảnh: Shutter Stock.

Theo chuyên gia, quan niệm ăn tiết canh để "bổ máu" cũng không có cơ sở. Màu đỏ của tiết canh không đồng nghĩa với việc đây là thực phẩm an toàn để bổ sung máu hay điều trị thiếu máu. Thiếu sắt chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây thiếu máu, vì vậy người có biểu hiện mệt mỏi, nghi ngờ thiếu máu cần được khám và xét nghiệm để xác định nguyên nhân, thay vì sử dụng tiết canh.

Để hạn chế nguy cơ nhiễm bệnh, người dân cần tuân thủ nguyên tắc "ăn chín, uống sôi", không ăn tiết canh, nội tạng sống hoặc thịt động vật chưa được nấu kỹ. Khi giết mổ, sơ chế hoặc tiếp xúc với động vật nghi mắc bệnh, cần sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ để giảm nguy cơ vi sinh vật xâm nhập qua da.

Để phòng ngừa viêm tụy cấp, bác sĩ Sơn khuyến cáo người dân hạn chế, tốt nhất là ngừng uống rượu bia, đặc biệt với những người từng mắc viêm tụy hoặc có nguy cơ mắc bệnh. Đồng thời, người dân cần bỏ thuốc lá, duy trì chế độ ăn lành mạnh, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo, tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc.

Người dân cũng cần uống đủ nước để hạn chế mất nước và chỉ bổ sung vitamin, khoáng chất khi có chỉ định hoặc hướng dẫn phù hợp từ bác sĩ. Việc tẩy giun định kỳ cần được thực hiện theo khuyến cáo y tế và tình trạng nguy cơ cụ thể.

Đặc biệt, sau khi ăn uống hoặc sử dụng rượu bia, nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, nhất là vùng thượng vị, bụng chướng, buồn nôn hoặc nôn nhiều, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.