Kẽm chỉ chiếm một lượng rất nhỏ trong cơ thể, nhưng vi chất này lại giữ vai trò sinh học đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe, nhất là ở trẻ em và phụ nữ mang thai.

Thạc sĩ, bác sĩ Lê Thị Hải, Viện Dinh dưỡng, cho biết vi chất này tham gia vào hơn 300 loại enzym khác nhau, đóng vai trò như chất xúc tác thiết yếu trong quá trình tổng hợp và nhân bản vật chất di truyền. Đây là nền tảng giúp cơ thể tăng trưởng, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn phát triển của trẻ.

Kẽm không chỉ tham gia cấu trúc tế bào mà còn duy trì hoạt động của nhiều cơ quan quan trọng. Vi chất này tập trung nhiều ở não, nên thiếu kẽm có thể gây rối loạn thần kinh, giảm trí nhớ và khả năng nhận thức.

Kẽm còn điều hòa hệ nội tiết, tham gia cấu tạo nhiều hormone, phối hợp với hệ thần kinh trung ương để kiểm soát hoạt động sống. Đồng thời, kẽm có tính chống oxy hóa, giúp chống nhiễm khuẩn, làm lành vết thương, bảo vệ da, làm chậm lão hóa và hỗ trợ chức năng sinh sản.

Theo bác sĩ Hải, đối với trẻ em, kẽm có ý nghĩa đặc biệt khi giúp kích thích vị giác, cải thiện cảm giác ngon miệng. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc bổ sung kẽm có thể giúp cải thiện chiều cao ở trẻ thấp còi và tăng cân ở trẻ suy dinh dưỡng.

Ngược lại, thiếu kẽm thường đi kèm với tình trạng biếng ăn, chậm lớn, còi xương. Ở phụ nữ mang thai, thiếu kẽm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi, khiến trẻ sinh ra nhẹ cân, thấp bé.

Để phòng ngừa thiếu kẽm, người dân cần xây dựng chế độ ăn đa dạng, đầy đủ dinh dưỡng, ưu tiên thực phẩm giàu kẽm như thịt đỏ, hải sản, trứng, sữa. Ảnh: Freepik.

Hệ miễn dịch cũng là một trong những "điểm yếu" dễ bị ảnh hưởng khi cơ thể thiếu kẽm. Vi chất này cần thiết cho sự phát triển và hoạt động của các tế bào miễn dịch như tế bào T, B và đại thực bào.

"Thiếu kẽm khiến sức đề kháng suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện đưa kẽm vào phác đồ điều trị tiêu chảy, kết hợp với dung dịch bù nước, nhằm giúp rút ngắn thời gian bệnh và giảm biến chứng", bác sĩ Hải nói.

Bên cạnh đó, kẽm còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì thị lực và sức khỏe làn da. Vi chất này tham gia vào quá trình chuyển hóa vitamin A - yếu tố thiết yếu cho mắt. Kẽm còn góp phần điều hòa hormone sinh dục, hỗ trợ tổng hợp testosterone và chuyển hóa insulin. Thiếu kẽm có thể khiến trẻ chậm dậy thì, rối loạn kinh nguyệt ở nữ giới và suy giảm chất lượng tinh trùng ở nam giới.

Để phòng ngừa thiếu kẽm, vị chuyên gia khuyến cáo cần xây dựng chế độ ăn đa dạng, đầy đủ dinh dưỡng, ưu tiên thực phẩm giàu kẽm như thịt đỏ, hải sản, trứng, sữa. Với phụ nữ mang thai và cho con bú, việc đảm bảo đủ vi chất là yếu tố then chốt giúp thai nhi phát triển khỏe mạnh.

Ở trẻ nhỏ, người mẹ cần nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục duy trì đến ít nhất 24 tháng. Khi trẻ bước vào giai đoạn ăn dặm, nên bổ sung thực phẩm giàu kẽm hoặc sử dụng chế phẩm bổ sung theo hướng dẫn của cán Bộ Y tế để đảm bảo nhu cầu phát triển toàn diện. Ngoài ra, nhu cầu kẽm thay đổi theo từng độ tuổi và giai đoạn phát triển, vì vậy việc bổ sung cũng cần điều chỉnh phù hợp.

Cụ thể, trẻ 0-6 tháng tuổi cần khoảng 2 mg kẽm mỗi ngày. Từ 7 tháng đến 3 tuổi, nhu cầu tăng lên 5 mg/ngày. Trẻ 4-13 tuổi cần khoảng 10 mg/ngày. Người trưởng thành nên bổ sung khoảng 15 mg/ngày. Riêng phụ nữ mang thai có nhu cầu cao hơn, dao động 15–25 mg kẽm mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và sự phát triển của thai nhi.