Thận là cơ quan âm thầm làm việc mỗi ngày để lọc máu, loại bỏ chất thải, điều hòa huyết áp và cân bằng nước trong cơ thể. Tuy nhiên, nhiều thói quen ăn uống tưởng chừng vô hại lại có thể khiến thận phải hoạt động quá tải trong thời gian dài.

Theo các chuyên gia, việc hạn chế một số loại thực phẩm không chỉ giúp bảo vệ chức năng thận mà còn góp phần giảm nguy cơ tăng huyết áp, sỏi thận và bệnh thận mạn tính.

Việc ăn mặn kéo dài có thể ảnh hưởng chức năng thận. Ảnh: Freepik.

Thực phẩm nhiều muối

Muối được xem là "kẻ thù" hàng đầu của thận, theo Healthline. Khi cơ thể hấp thụ quá nhiều natri, thận phải tăng cường hoạt động để đào thải lượng dư thừa ra ngoài. Quá trình này kéo dài có thể khiến huyết áp tăng cao và làm tổn thương các mạch máu nhỏ bên trong thận.

Điều đáng lo ngại là phần lớn lượng muối con người tiêu thụ không chỉ đến từ lọ muối trên bàn ăn mà đến từ thực phẩm chế biến sẵn như mì ăn liền, đồ hộp, xúc xích, thịt nguội, nước chấm, đồ ăn nhanh hay các món muối chua.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia châu Á, lượng muối trung bình thường cao gấp đôi mức khuyến nghị.

Thịt chế biến sẵn và thực phẩm công nghiệp

Theo Medical News Today, các loại xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng, giăm bông hay thịt hộp thường chứa lượng lớn natri, chất bảo quản và phosphate.

Khác với phosphate tự nhiên trong thực phẩm, phosphate được bổ sung trong thực phẩm chế biến sẵn dễ hấp thu hơn nhiều. Khi lượng phosphate trong máu tăng cao, thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến chức năng thận. Một số nghiên cứu còn cho thấy những người tiêu thụ nhiều thịt chế biến sẵn có nguy cơ mắc bệnh thận mạn cao hơn so với những người ưu tiên thực phẩm tươi.

Nước ngọt và đồ uống nhiều đường

Nhiều người nghĩ rằng nước ngọt chỉ gây tăng cân nhưng tác động của chúng đối với thận cũng đáng lo ngại không kém. Lượng đường cao trong nước ngọt có thể làm tăng nguy cơ béo phì, kháng insulin và đái tháo đường type 2. Đây đều là những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến suy thận mạn tính.

Một số nghiên cứu còn ghi nhận việc tiêu thụ thường xuyên nước ngọt có liên quan đến tình trạng protein niệu - dấu hiệu cho thấy hệ thống lọc của thận đang bị tổn thương. Ngoài nước ngọt có gas, các loại trà sữa, nước tăng lực, đồ uống pha sẵn hay nước trái cây công nghiệp cũng có thể chứa lượng đường cao không kém.

Đồ ăn siêu chế biến

Khoai tây chiên, snack, bánh quy, bánh ngọt đóng gói, mì ăn liền, xúc xích hay nhiều loại thực phẩm tiện lợi thường chứa lượng lớn muối, đường, chất béo bão hòa cùng các chất phụ gia nhằm kéo dài thời gian bảo quản và tăng hương vị.

Việc tiêu thụ thường xuyên những thực phẩm này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và các rối loạn chuyển hóa. Đây đều là những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh thận mạn tính. Bên cạnh đó, chế độ ăn giàu thực phẩm siêu chế biến còn được cho là làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính và stress oxy hóa trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu nuôi dưỡng thận.

Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Lâm sàng của Hiệp hội Thận học Mỹ cho thấy những người tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến có nguy cơ suy giảm chức năng thận nhanh hơn so với nhóm ăn ít các sản phẩm này.

Rượu, bia

Theo Tổ chức Thận Quốc gia Mỹ (NKF), thói quen uống quá nhiều rượu bia có thể làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính. Tỷ lệ này sẽ tăng lên tới 5 lần nếu người đó vừa nghiện rượu vừa có thói quen hút thuốc lá.

Thận cần một lượng nước ổn định để thực hiện chức năng lọc máu. Trong khi đó, rượu bia hoạt động như một chất lợi tiểu mạnh, có thể gây mất nước, làm thay đổi sự cân bằng điện giải và ảnh hưởng đến hoạt động của thận. Việc uống nhiều rượu bia kéo dài còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp - một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây suy thận trên toàn thế giới.

Đáng ngại hơn, cồn trong rượu bia khi vào cơ thể sẽ thúc đẩy sản sinh axit uric. Khi thận bị thiếu nước và quá tải, lượng axit dư thừa này rất dễ kết tinh thành sỏi, gây tắc nghẽn và tổn thương các mô thận. Ngoài ra, rượu bia thường đi kèm với các bệnh lý khác như gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa. Những tình trạng này đều có thể tác động gián tiếp đến sức khỏe thận.