Tại Mỹ, nhờ tiến bộ trong điều trị, tầm soát sớm và các chiến dịch y tế cộng đồng, số ca tử vong vì ung thư ở nhóm người dưới 50 tuổi đã giảm đáng kể so với 30 năm trước.

Tuy nhiên, một phân tích mới công bố trên Journal of the American Medical Association cho thấy bức tranh này không hoàn toàn đồng đều. Trong khi hầu hết loại ung thư khác đều ghi nhận xu hướng giảm tử vong ở người trẻ, ung thư đại trực tràng lại đi theo chiều ngược lại, với tỷ lệ tử vong tăng liên tục trong gần hai thập kỷ qua.

Ung thư đại trực tràng ngày càng phổ biến ở nhóm dưới 50 tuổi tại Mỹ. Ảnh: Shutterstock.

Loại ung thư có số ca mắc nhiều nhất

Để đánh giá xu hướng tử vong do ung thư ở người trẻ, nhóm nghiên cứu đã thực hiện một nghiên cứu quan sát quy mô lớn, sử dụng dữ liệu tử vong toàn quốc tại Mỹ trong giai đoạn 1990-2023.

Nguồn dữ liệu được lấy từ Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia Mỹ, dựa trên nguyên nhân tử vong ghi trên giấy chứng tử tại tất cả 50 bang và Đặc khu Columbia. Phân tích tập trung vào 5 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư ở nhóm người dưới 50 tuổi.

Kết quả cho thấy, trong giai đoạn hơn 30 năm, có hơn 1,2 triệu người Mỹ dưới 50 tuổi tử vong vì ung thư. Tuy nhiên, khi chuẩn hóa theo tuổi, tỷ lệ tử vong đã giảm tới 44%, từ 25,5 xuống còn 14,2 ca trên 100.000 dân. Theo các tác giả, điều này phản ánh hiệu quả của các tiến bộ trong điều trị ung thư, cũng như vai trò của tầm soát và phòng ngừa.

Khi phân tích theo từng loại ung thư, xu hướng giảm tiếp tục được ghi nhận ở 4 trong số 5 nhóm chính. Ung thư phổi có mức cải thiện rõ rệt nhất, với tỷ lệ tử vong giảm trung bình 5,7% mỗi năm trong giai đoạn 2014-2023, khiến loại ung thư này từ vị trí dẫn đầu rơi xuống thứ tư.

Ung thư vú giảm khoảng 1,4% mỗi năm. Tử vong do bệnh bạch cầu giảm trung bình 2,3% mỗi năm, trong khi ung thư não ghi nhận mức giảm nhẹ hơn, khoảng 0,3%.

Ung thư đại trực tràng là trường hợp ngoại lệ. Tỷ lệ tử vong do căn bệnh này ở người dưới 50 tuổi tăng trung bình 1,1% mỗi năm kể từ 2005.

Diễn biến đáng lo ngại

Nếu vào đầu những năm 1990, ung thư đại trực tràng chỉ đứng thứ năm trong các nguyên nhân tử vong do ung thư ở người trẻ, thì đến năm 2023, căn bệnh này đã vươn lên vị trí số một, vượt qua ung thư phổi để trở thành nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu ở nhóm dưới 50 tuổi, tính chung cho cả nam và nữ.

Theo các nhà nghiên cứu, đây là diễn biến đáng lo ngại, bởi nó đảo ngược xu hướng cải thiện kéo dài nhiều thập kỷ trong kiểm soát ung thư.

Ung thư đại trực tràng thường được phát hiện ở giai đoạn muộn. Ảnh: Duy Hiệu.

Một điểm đáng chú ý khác được nêu trong nghiên cứu là tình trạng phát hiện bệnh muộn ở người trẻ. Khoảng 75% bệnh nhân ung thư đại trực tràng dưới 50 tuổi được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển. Điều này cho thấy các dấu hiệu ban đầu thường không được nhận diện kịp thời, hoặc bị xem nhẹ và nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường.

Trong đó, các triệu chứng như đi ngoài ra máu, đau bụng kéo dài, thay đổi thói quen đại tiện hoặc phân nhỏ dẹt bất thường thường không được người trẻ chú ý đúng mức, dẫn đến việc trì hoãn thăm khám.

Trước xu hướng gia tăng ung thư đại trực tràng ở người trẻ, khuyến cáo về độ tuổi tầm soát đã được điều chỉnh trong những năm gần đây. Độ tuổi bắt đầu tầm soát với người nguy cơ trung bình hiện được hạ từ 50 xuống 45. Với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, polyp đại tràng hoặc các hội chứng di truyền liên quan, việc tầm soát có thể cần tiến hành sớm hơn.

Nghiên cứu cho thấy tầm soát sớm có liên quan đến việc giảm tỷ lệ tử vong, tuy nhiên nhiều người ở độ tuổi 40 vẫn cho rằng mình chưa thuộc nhóm nguy cơ, dẫn đến bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.

Theo quan điểm y khoa hiện nay, chế độ ăn giàu chất xơ, rau củ, đậu và ngũ cốc nguyên hạt, kết hợp vận động thể lực đều đặn, hạn chế rượu bia và tránh hút thuốc, được xem là những yếu tố có lợi trong phòng ngừa ung thư đại trực tràng.