Sau nhiều thập kỷ được xem là đã bị xóa sổ khỏi lãnh thổ Mỹ, một loài ký sinh trùng ăn mô sống từng gây thiệt hại nặng nề cho ngành chăn nuôi nước này vừa bất ngờ xuất hiện trở lại tại bang Texas.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), trường hợp nhiễm "giòi xoắn Tân Thế giới" được phát hiện trên một bê con 3 tuần tuổi tại La Pryor, miền nam bang Texas.

Ngay sau khi kết quả xét nghiệm xác nhận sự hiện diện của loài ký sinh trùng ăn mô sống này, cơ quan chức năng đã khẩn trương triển khai các biện pháp khoanh vùng, cách ly và giám sát nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan.

Sự trở lại của loài ký sinh trùng từng bị xóa sổ này không chỉ khiến giới chức thú y báo động mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiệt hại hàng tỷ USD đối với ngành chăn nuôi và chuỗi cung ứng thực phẩm.

Loài ký sinh trùng bị xóa sổ quay trở lại

Sự biến mất của giòi xoắn Tân Thế giới từng được coi là một thành công mang tính biểu tượng trong cuộc chiến chống ký sinh trùng tại Mỹ. Sau hơn nửa thế kỷ kiểm soát bằng kỹ thuật thả ruồi vô sinh và giám sát dịch tễ, loài ký sinh trùng này đã bị đẩy lùi khỏi lãnh thổ nước này và được duy trì ở khu vực biên giới Panama - Colombia suốt nhiều năm.

Tuy nhiên, "hàng rào phòng thủ" đó đã dần bị phá vỡ. Trong vài năm gần đây, số ca nhiễm gia tăng tại Nam Mỹ, tạo điều kiện để loài ruồi tiếp tục lan qua Trung Mỹ và tiến gần trở lại biên giới Mỹ.

"Chúng tôi mất hơn 50 năm để đẩy loài ruồi này xuống tận biên giới Panama - Colombia, nhưng chỉ trong vài năm nó đã nhanh chóng lan rộng trở lại", Giáo sư Max Scott, chuyên gia côn trùng học tại Đại học Bang North Carolina, cho biết.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ, giòi xoắn Tân Thế giới (New World screwworm, tên khoa học Cochliomyia hominivorax) là loài ruồi ký sinh nguy hiểm, có vòng đời gắn liền với việc xâm nhập và ăn mô sống của động vật máu nóng, bao gồm cả con người.

Khác với nhiều loài ruồi thông thường chỉ đẻ trứng trên xác động vật hoặc mô hoại tử, ruồi cái giòi xoắn Tân Thế giới bị thu hút bởi các vết thương hở và những vị trí tự nhiên trên cơ thể như mắt, tai, mũi, miệng hoặc cơ quan sinh dục. Tại đây, chúng đẻ trứng và chỉ sau thời gian ngắn, trứng sẽ nở thành ấu trùng.

Những con giòi này không ăn mô chết mà đào sâu vào các mô sống để làm thức ăn. Quá trình ký sinh khiến vết thương ngày càng lan rộng, đau đớn, có mùi hôi và khó lành. Nếu không được điều trị kịp thời, tổn thương có thể trở nên nghiêm trọng, dẫn đến nhiễm khuẩn nặng, phá hủy cơ quan hoặc thậm chí gây tử vong ở vật chủ.

Loài ruồi này vốn phổ biến tại Nam Mỹ và một số khu vực Caribe. Tuy nhiên, kể từ năm 2023, chúng đã liên tục mở rộng phạm vi phân bố, lan từ Nam Mỹ qua các quốc gia Trung Mỹ và Mexico, khiến giới chức y tế và thú y tại Mỹ theo dõi chặt chẽ.

Vật chủ nhiễm giòi xoắn Tân Thế giới có thể xuất hiện các triệu chứng như:

• Nhìn thấy hoặc cảm nhận được giòi đang di chuyển trong vết thương.
• Vết loét hoặc vết thương đau đớn, diễn tiến nặng nhanh chỉ sau vài ngày.
• Mùi hôi bất thường phát ra từ vùng tổn thương.
• Chảy máu từ các vết loét hở.

Biện pháp phòng ngừa

Không chỉ đe dọa gia súc và vật nuôi, giòi xoắn Tân Thế giới còn có thể ký sinh trên cơ thể người. Dù các trường hợp mắc bệnh khá hiếm gặp, giới chức y tế Mỹ vẫn theo dõi sát nguy cơ này trong bối cảnh loài ký sinh trùng đang mở rộng phạm vi xuất hiện tại khu vực Trung Mỹ và Mexico.

USDA khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý nếu vật nuôi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó chịu, vết thương hở hoặc có trứng, ấu trùng quanh mắt, mũi, tai, miệng hay cơ quan sinh dục.

Với con người, nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn ở những người sinh sống hoặc du lịch đến khu vực có sự hiện diện của loài ruồi này, đặc biệt khi thường xuyên hoạt động ngoài trời hoặc có các vết thương hở trên cơ thể.

Theo CDC, ngay cả những tổn thương rất nhỏ như vết trầy xước, vết côn trùng đốt hay vết mổ mới cũng có thể thu hút ruồi cái đến đẻ trứng. Ca bệnh gần nhất tại Mỹ được ghi nhận vào tháng 8 năm ngoái ở bang Maryland sau khi người bệnh trở về từ nước ngoài. Bệnh nhân sau đó đã hồi phục hoàn toàn.

CDC khuyến cáo biện pháp quan trọng nhất để tránh nhiễm giòi là hạn chế để da bị tổn thương và hạn chế tiếp xúc với ruồi tại các khu vực có dịch. Các chuyên gia khuyến nghị luôn giữ sạch và che kín mọi vết thương, kể cả những vết trầy xước nhỏ.

Khi ngủ nên ở trong nhà, sử dụng cửa lưới hoặc màn chống côn trùng. Nếu phải hoạt động ngoài trời, cần mặc quần áo dài tay, đội mũ, đi tất và sử dụng các loại thuốc xua côn trùng đã được cơ quan chức năng phê duyệt.

Khi phát hiện hoặc nghi ngờ có giòi xuất hiện trong vết thương, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức. Theo CDC, việc điều trị đòi hỏi phải loại bỏ toàn bộ ấu trùng, trong nhiều trường hợp cần can thiệp phẫu thuật. Người bệnh không nên tự lấy giòi hoặc trứng tại nhà vì có thể khiến tình trạng tổn thương nặng hơn hoặc làm ký sinh trùng phát tán ra môi trường.