Bác sĩ chuyên khoa II Huỳnh Thị Thúy Mai, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Hùng Vương (TP.HCM), cho biết sau quá trình mang thai và sinh nở, nhu cầu dinh dưỡng của người mẹ tăng cao, đặc biệt trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ. Có 3 yếu tố dinh dưỡng quan trọng phụ nữ sau sinh cần lưu ý gồm cung cấp đủ năng lượng, ăn đa dạng thực phẩm và bổ sung đầy đủ vitamin, khoáng chất.

Trước hết, người mẹ cần được cung cấp đủ năng lượng và chất đạm để cơ thể phục hồi, đồng thời hỗ trợ quá trình lành vết thương, vết mổ. Các nguồn đạm có thể bổ sung từ thịt, cá, trứng, sữa, rau đậu và các loại hạt.

Bên cạnh đó, sản phụ cần bổ sung vitamin và khoáng chất theo hướng dẫn của bác sĩ. Đặc biệt, sắt và các dưỡng chất tạo máu cần được chú ý do cơ thể mất một lượng máu nhất định trong quá trình sinh nở.

Một yếu tố quan trọng khác là nước. Nước là thành phần chính tham gia vào quá trình tạo sữa, vì vậy sản phụ nên uống khoảng 2,5-3 lít nước mỗi ngày. Bác sĩ Mai cho biết một mẹo có thể áp dụng là uống một ly nước ấm khoảng 10-15 phút trước khi cho con bú.

“Sau sinh, người mẹ không cần kiêng khem quá mức mà cần ăn đủ chất, uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý”, bác sĩ Mai nói.

Theo bác sĩ Mai, trong thực tế, nhiều sản phụ vẫn giữ thói quen kiêng khem khá khắt khe sau sinh. Một số người chỉ ăn những món quen thuộc như thịt kho nghệ, hạn chế dầu mỡ, cá và các thực phẩm có mùi tanh. Thậm chí, có trường hợp uống rất ít nước vì quan niệm uống nhiều nước sẽ khiến sản phụ chảy máu nhiều hơn.

Tuy nhiên, sau cuộc sinh, cơ thể đã tiêu tốn nhiều năng lượng và mất máu nên cần được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng và nước để phục hồi.

Uống đủ nước giúp cơ thể điều hòa và hỗ trợ thận hoạt động tốt. Ngược lại, chế độ ăn chỉ tập trung vào thịt mà thiếu các nhóm thực phẩm khác sẽ không đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng. Ăn quá mặn còn có thể làm tăng huyết áp, trong khi uống ít nước dễ dẫn đến táo bón.

Sản phụ vốn có thể đau do tử cung co hồi, vết mổ hoặc vết cắt tầng sinh môn. Nếu kèm táo bón, cảm giác khó chịu sẽ tăng lên. Do đó, chế độ ăn sau sinh cần bảo đảm đủ đạm, tinh bột, chất béo tốt, vitamin, khoáng chất và nước.

Bác sĩ Mai cho hay móng giò hầm đu đủ là món ăn dân gian thường được dùng với mục đích hỗ trợ lợi sữa và có thể cung cấp thêm năng lượng, dinh dưỡng. Tuy nhiên, sản phụ không cần ăn quá nhiều móng giò. Điều quan trọng là bổ sung cân đối các nhóm chất và đủ nước để hỗ trợ cơ thể tạo máu, phục hồi và tạo sữa.

Để duy trì nguồn sữa, ngoài chế độ ăn và uống, việc cho trẻ bú đều đặn cũng rất quan trọng. Thông thường, mỗi cữ bú có thể cách nhau khoảng 2-2,5 giờ. Khi trẻ bú thường xuyên, cơ thể mẹ nhận được tín hiệu để tăng sản xuất sữa, đáp ứng nhu cầu của trẻ.

DHA và omega-3 cũng là những dưỡng chất cần được bổ sung trong chế độ ăn. Sản phụ có thể lựa chọn các thực phẩm giàu những chất này trong khẩu phần ăn thay vì chỉ tập trung vào một vài món được cho là “lợi sữa”.

Ở chiều ngược lại, cũng có những sản phụ cho rằng sau sinh không cần kiêng cữ nên ăn uống khá tự do, kể cả sashimi, gỏi cá, hải sản tái hoặc các thực phẩm chưa được nấu chín kỹ. Bác sĩ Mai lưu ý những thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ như sashimi, cá hồi sống, tiết canh, sữa chưa tiệt trùng không được khuyến khích trong giai đoạn này. Sau sinh, nguy cơ nhiễm các tác nhân gây bệnh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và quá trình chăm sóc trẻ.

Rượu, bia và việc sử dụng quá nhiều cà phê cũng không được khuyến khích trong thời gian cho con bú do có thể ảnh hưởng đến trẻ. Một số gia vị quá cay, quá nồng như ớt có thể làm thay đổi mùi vị sữa, khiến trẻ bú kém hơn ở một số trường hợp.

Các loại tôm, cua, cá vẫn có thể được đưa vào thực đơn nếu sản phụ không dị ứng. Thay vì kiêng hoàn toàn những thực phẩm này, người mẹ nên ăn đa dạng và cân bằng.

Bác sĩ Mai khuyến cáo phụ nữ sau sinh không nên áp dụng chế độ kiêng khem cực đoan. Một thực đơn đa dạng, đủ năng lượng, đạm, tinh bột, chất béo tốt, vitamin, khoáng chất cùng việc uống đủ nước và cho trẻ bú đều đặn sẽ giúp người mẹ có điều kiện phục hồi tốt hơn và hỗ trợ duy trì nguồn sữa.