Mỗi sáng, anh Quang Huy (33 tuổi, phường Bạch Mai, Hà Nội) thường ghé một cửa hàng Highlands Coffee gần nhà để mua cà phê và đồ ăn sáng. Combo quen thuộc của anh là cà phê kèm bánh mì que pate, món ăn nhanh gọn mà con gái anh cũng rất yêu thích trước giờ đi học.

Hoang mang

Thói quen này đã bị gián đoạn sau khi thông tin hơn 120 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị tuồn vào kho của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (HaLong Canfoco) bị cơ quan chức năng phanh phui. Từ vụ việc này, hàng loạt doanh nghiệp từng có giao dịch với HaLong Canfoco bị người tiêu dùng "réo tên", trong đó có các chuỗi bán lẻ và dịch vụ ăn uống lớn.

Theo báo cáo tài chính, HaLong Canfoco đang có khoản phải thu từ Chi nhánh CTCP Dịch vụ Cà phê Cao Nguyên, chủ chuỗi Highlands Coffee hơn 3 tỷ đồng.

"Tôi khá hoang mang khi nghe thông tin này. Có lẽ, thời gian tới tôi sẽ không mua bánh mì que pate nữa, cho đến khi có thông báo chính thức từ nhãn hàng. Chỉ khi họ chứng minh được sản phẩm an toàn, tôi mới dám cho con và người thân tiếp tục sử dụng", anh Huy chia sẻ.

Cùng tâm trạng, chị Lê Minh Trang (30 tuổi, Hà Nội) cho biết bánh mì que pate tại chuỗi này cũng là món chị thường xuyên mua cho bản thân và gia đình.

"Tôi rất mong các bên liên quan sớm có thông tin rõ ràng để người tiêu dùng yên tâm", chị nói.

Các sản phẩm của CTCP Đồ hộp Hạ Long được bày bán tại nhiều hệ thống bán lẻ khắp toàn quốc. Ảnh: Halong Canfoco.

Chiều 9/1, theo ghi nhận của Tri Thức - Znews tại chi nhánh Highlands Coffee ở quận Thanh Xuân (Hà Nội), sản phẩm bánh mì que pate vẫn được bày bán bình thường. Khi được hỏi về nguồn gốc loại pate đang sử dụng, một nhân viên cho biết không nắm rõ chi tiết, song khẳng định cửa hàng có quy trình kiểm tra chất lượng và khách hàng có thể yên tâm sử dụng.

Sau khi thông tin về vụ việc tại HaLong Canfoco được công bố, nhiều người dùng mạng xã hội đã kêu gọi các doanh nghiệp từng có giao dịch với công ty này sớm lên tiếng, làm rõ mối liên quan và trách nhiệm, nếu có.

Chiều 9/1, CTCP Dịch vụ Cà phê Cao Nguyên (Highlands Coffee) đã phát đi thông báo chính thức liên quan đến những lo ngại về chất lượng các sản phẩm thịt heo chế biến của CTCP Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco).

Cụ thể, doanh nghiệp khẳng định không thu mua và không sử dụng bất kỳ sản phẩm thịt heo chế biến nào của Halong Canfoco trong toàn bộ danh mục sản phẩm đang phục vụ tại hệ thống cửa hàng trên toàn quốc. Tuy nhiên, với tinh thần thận trọng cao nhất, chuỗi F&B này cho biết đã ngừng phục vụ cả các sản phẩm có sử dụng những nguyên liệu khác (không phải thịt) được cung ứng từ đối tác này.

"Chúng tôi đang theo dõi sát sao các diễn biến liên quan và sẽ chờ kết luận chính thức từ các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền", công ty thông báo.

Hiểm họa độc tố bền nhiệt trong đồ hộp

Trao đổi với Tri thức - Znews, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhấn mạnh việc đưa lợn bệnh, lợn chết vào sản xuất thực phẩm là hành vi coi thường pháp luật và tính mạng con người.

"Nhiều người cho rằng quá trình gia nhiệt ở nhiệt độ cao khi đóng hộp sẽ tiêu diệt toàn bộ mầm bệnh. Điều này không hoàn toàn đúng. Vi sinh vật có thể bị tiêu diệt, nhưng các độc tố do chúng sinh ra trong quá trình gây bệnh cho con lợn vẫn tồn tại và rất bền, không bị phá hủy hoàn toàn khi chế biến", PGS Thịnh cảnh báo. Khi con người ăn phải những độc tố này, nguy cơ ngộ độc cấp tính và mạn tính là rất lớn.

Theo cơ quan chức năng, trong số hơn 120 tấn thịt nhiễm bệnh bị phát hiện, đã có khoảng 2 tấn được "phù phép" thành các sản phẩm thịt hộp, pate thành phẩm. Nếu mỗi hộp nặng trung bình 150-200 g, hàng chục nghìn đơn vị sản phẩm mang nguy cơ mất an toàn đã được đưa ra thị trường.

"Đây là con số đủ lớn để phát tán rộng khắp các vùng miền, len lỏi vào cửa hàng tạp hóa, siêu thị nhỏ và lên bàn ăn của hàng nghìn gia đình", PGS Thịnh lo ngại.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Hồng Vũ, tiến sĩ Sinh học phân tử, hiện công tác tại Mỹ, cho biết lợn mắc dịch tả heo châu Phi (ASF) trước khi chết thường rơi vào tình trạng nhiễm trùng huyết, hoại tử nhiều cơ quan và nhiễm vi khuẩn thứ phát nghiêm trọng như Salmonella, E. coli, Clostridium, Staphylococcus, đặc biệt là liên cầu lợn Streptococcus suis.

Halong Canfoco đã có công văn giải trình liên quan đến việc phản ánh về nguồn nguyên liệu đầu vào của công ty phát sóng trên VTV ngày 7/1. Ảnh: CAN.

"Thịt từ heo mắc ASF không đơn thuần là 'thịt bẩn' mà là mô bệnh lý, chứa nhiều vi sinh vật và các thành phần độc hại của vi khuẩn. Trong đó có những độc tố bền với nhiệt", ông Vũ phân tích. Ngay cả khi quy trình nhiệt có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn sống, một số độc tố vẫn có thể tồn lưu, làm tăng nguy cơ viêm đường tiêu hóa kéo dài, rối loạn miễn dịch và về mặt lý thuyết có thể góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương tiền ung thư nếu phơi nhiễm lâu dài.

Ông Nguyễn Hồng Vũ nhấn mạnh thịt heo mắc bệnh truyền nhiễm tuyệt đối không được sử dụng làm thực phẩm cho con người trong bất kỳ trường hợp nào.

Ở góc độ lâm sàng, bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết người tiêu dùng gần như không có khả năng phân biệt pate "sạch" hay "bẩn" bằng các giác quan thông thường. Khi thịt đã được xay nhuyễn, tẩm ướp đậm gia vị và đóng hộp, mùi vị bất thường rất khó nhận biết.

"Người tiêu dùng hoàn toàn ở thế bị động và thường chỉ biết mình đã ăn phải pate bẩn khi sức khỏe bắt đầu bị ảnh hưởng", bác sĩ nói.

Trước đó, ngày 7/1, Cơ quan CSĐT Công an TP Hải Phòng quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can về tội "Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm" xảy ra tại TP Hải Phòng. Trước đó nhiều tháng, Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Công an TP Hải Phòng) phát hiện đường dây thu mua thịt lợn bị nhiễm bệnh dịch tả châu Phi.

Theo điều tra ban đầu, các đối tượng đã thu gom, vận chuyển, tiêu thụ được hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi. Trong đó, hơn 120 tấn thịt lợn nhiễm bệnh được tuồn vào kho của Công ty Cổ phần đồ hộp Hạ Long (HaLong Canfoco) có trụ sở tại 71 Lê Lai, phường Ngô Quyền (TP Hải Phòng). Kiểm tra kho của HaLong Canfoco, lực lượng chức năng xác định, công ty này đã chế biến nhiều tấn thịt lợn nhiễm bệnh thành sản phẩm thịt hộp.