Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị cho anh H.V.C (35 tuổi, trú tại Lào Cai) trong tình trạng bụng thường xuyên sôi, khó chịu, đặc biệt là khi đói. Đáng chú ý, khoảng hai tuần trước khi nhập viện, dù sinh hoạt và ăn uống bình thường, anh vẫn sụt cân nhanh 2kg.
Điều khiến bệnh nhân thực sự lo lắng là trong quá trình đi ngoài, anh nhiều lần phát hiện các đoạn màu trắng ngà giống sợi phở, có hiện tượng “ngọ nguậy”, một số đoạn dài tới khoảng 30cm và có khả năng tự di chuyển.
Qua khai thác tiền sử, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân có thói quen ăn thịt bò, thịt trâu, thịt lợn tái, rau sống, tiết canh, lòng lợn – những thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm ký sinh trùng đường ruột. Trước các biểu hiện nghi ngờ, bệnh nhân được chỉ định nội soi đại tràng.
Tại Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng, ê kíp bác sĩ phát hiện một đoạn sán dây màu trắng ngà, dài hơn 80cm đang di chuyển trong lòng đại tràng. Với kích thước này, các bác sĩ nhận định sán đã ký sinh trong cơ thể bệnh nhân từ khá lâu nhưng âm thầm phát triển mà không gây triệu chứng rõ rệt.
PGS.TS Lê Trần Anh – chuyên gia Nấm và Ký sinh trùng cho biết, mẫu bệnh phẩm thu được là đoạn thân sán nên chưa thể xác định chính xác loài. Tuy nhiên, dựa trên tiền sử nhiều lần đi ngoài ra các đốt sán, nhiều khả năng bệnh nhân nhiễm sán dây lợn.
Theo PGS. TS Lê Trần Anh, sán dây lợn là loại ký sinh trùng đường ruột thuộc nhóm sán dây. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm sán dây lợn thấp hơn sán dây bò nhưng mức độ nguy hiểm lại cao hơn nhiều. Người mắc bệnh chủ yếu do ăn phải ấu trùng sán lợn có trong thịt lợn chưa được nấu chín kỹ. Thói quen ăn đồ sống, tái là điều kiện thuận lợi để sán xâm nhập và phát triển trong cơ thể người.
Người là vật chủ chính của sán dây lợn, trong khi lợn là vật chủ trung gian. Lợn bị nhiễm bệnh khi ăn phải trứng sán có trong môi trường ô nhiễm. Sau khi xâm nhập vào cơ thể lợn, ấu trùng theo đường máu đi đến các cơ quan và cư trú tại mô liên kết hoặc các cơ. Sau khoảng hai tháng, ấu trùng tạo thành nang gọi là gạo lợn.
Khi con người ăn phải thịt lợn chứa các nang ấu trùng chưa được nấu chín, ấu trùng sẽ được giải phóng trong đường tiêu hóa, bám vào niêm mạc ruột non và phát triển thành sán dây trưởng thành, có thể dài tới 7 mét. Bệnh có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau, từ đau bụng, rối loạn tiêu hóa nhẹ, sụt cân, cảm giác bứt rứt khó chịu đến việc xuất hiện các đốt sán trắng ngà tự rụng và thải ra ngoài theo phân
Đáng lo ngại hơn, con người còn có thể mắc bệnh ấu trùng sán dây lợn khi nuốt phải trứng sán từ ngoại cảnh hoặc do tự nhiễm. Khi đó, ấu trùng có thể xuyên qua thành ruột, di chuyển đến não, mắt, cơ… tạo nang ký sinh. Nếu xâm nhập hệ thần kinh trung ương, bệnh có thể gây đau đầu kéo dài, co giật, liệt, rối loạn ý thức, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Từ trường hợp trên, PGS.TS Lê Trần Anh khuyến cáo người dân tuyệt đối không ăn thịt lợn tái, nem chua sống, tiết canh hay rau sống không đảm bảo vệ sinh. Thực phẩm cần được nấu chín kỹ, bởi ấu trùng sán lợn chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ từ 75 độ C trong ít nhất 5 phút hoặc đun sôi trên 2 phút.
Bên cạnh đó, người chăn nuôi cần quản lý tốt việc nuôi lợn, không thả rông, xử lý phân hợp vệ sinh, sử dụng hố xí đạt chuẩn. Với những trường hợp đã nhiễm sán trưởng thành, cần điều trị triệt để và theo dõi định kỳ để tránh biến chứng nguy hiểm cũng như hạn chế nguy cơ lây lan cho cộng đồng.
