Cai sữa là quá trình trẻ chuyển từ việc bú mẹ sang nhận dinh dưỡng từ những nguồn thực phẩm và đồ uống khác. Đây là quá trình cần có sự kiên nhẫn và thấu hiểu từ cả mẹ và trẻ.
Nhiều cha mẹ cho rằng trẻ cần cai sữa khi tròn 1 tuổi để chuyển hoàn toàn sang sữa công thức hoặc sữa bò. Tuy nhiên, các khuyến nghị hiện nay không đưa ra một độ tuổi bắt buộc phải dứt sữa. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Nhi khoa Mỹ (AAP) đều ủng hộ việc tiếp tục cho trẻ bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu mẹ và trẻ vẫn mong muốn.
Khi nào là thời điểm thích hợp để cai sữa?
Thời điểm cai sữa là quyết định mang tính cá nhân. Một số bà mẹ có thể lựa chọn cai sữa vì chuẩn bị đi làm trở lại, do tình trạng sức khỏe của mẹ hoặc trẻ, hoặc đơn giản là cảm thấy đây là thời điểm phù hợp.
Theo Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP), trẻ nên được bú hoàn toàn sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời. Sau đó, trẻ nên kết hợp sữa mẹ với thức ăn đặc cho đến ít nhất 1 tuổi. Sau 12 tháng, trẻ có thể bắt đầu uống sữa bò nguyên chất.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết có thể tiếp tục cho trẻ bú mẹ miễn là điều này phù hợp với cả mẹ và con. Nhiều phụ nữ lựa chọn cai sữa sau sinh nhật đầu tiên của trẻ. Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu biết đi, biết nói và ăn nhiều thức ăn đặc hơn nên có thể tự nhiên giảm sự quan tâm đến việc bú mẹ.
Một số bà mẹ tiếp tục cho con bú sau 1 tuổi, còn gọi là bú mẹ kéo dài. Đây là lựa chọn lành mạnh và hợp lý đối với những bà mẹ và trẻ chưa sẵn sàng cai sữa. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị tiếp tục cho trẻ bú mẹ đến 2 tuổi.
Cai sữa cũng không nhất thiết phải diễn ra hoàn toàn. Một số mẹ có thể cai các cữ bú ban ngày nhưng vẫn tiếp tục cho trẻ bú vào ban đêm, tùy thuộc vào công việc và lịch sinh hoạt.
Điều quan trọng là thời điểm mẹ muốn cai sữa có thể không trùng với thời điểm trẻ sẵn sàng. Một số trẻ tự cai sữa sớm hơn dự định, trong khi những trẻ khác lại phản đối khi mẹ muốn dừng. Trẻ càng lớn thường càng khó cai sữa vì có sự gắn bó nhiều hơn. Vì vậy, quá trình này nên diễn ra từ từ và cần chú ý đến nhu cầu cảm xúc của cả mẹ lẫn trẻ.
 |
Thời điểm cai sữa cho trẻ phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Ảnh: Shutterstock. |
Dấu hiệu cho thấy trẻ có thể sẵn sàng cai sữa
Một số trẻ có thể muốn bú mẹ trong thời gian dài, nhưng những trẻ khác sẽ xuất hiện các dấu hiệu cho thấy chúng bắt đầu sẵn sàng cai sữa, chẳng hạn:
- Tỏ ra không hứng thú hoặc quấy khóc khi bú.
- Thời gian mỗi cữ bú ngắn hơn trước.
- Dễ bị phân tâm trong lúc bú.
- “Chơi” với bầu ngực, chẳng hạn liên tục nhả ra rồi bú lại hoặc cắn mẹ.
- Bú chủ yếu để tìm cảm giác thoải mái, ngậm vú nhưng không thực sự bú sữa.
Nên cai sữa như thế nào?
Để cả mẹ và trẻ có thời gian thích nghi về thể chất cũng như cảm xúc, nên cai sữa từ từ thay vì dừng đột ngột.
Có thể giảm dần số cữ bú, bắt đầu từ cữ mà trẻ ít cần nhất, sau đó thay thế bằng bữa ăn hoặc thức uống phù hợp với độ tuổi. Cách này giúp trẻ thích nghi về mặt tâm lý và cơ thể người mẹ cũng có thời gian giảm tiết sữa.
Đặc biệt, trẻ dưới 12 tháng không nên được cai sữa bằng cách đơn giản thay sữa mẹ bằng sữa bò. CDC khuyến cáo nếu trẻ dưới 12 tháng dừng bú mẹ, sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh cần được sử dụng thay thế. Từ 12 tháng trở lên, có thể sử dụng sữa bò nguyên chất thanh trùng, không đường cùng chế độ ăn đa dạng, nếu phù hợp với trẻ.
