Theo TS.BS Thái Thiên Nam, Phó Trưởng khoa Thận và Lọc máu, Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiễm khuẩn tiết niệu là tình trạng số lượng vi khuẩn và bạch cầu trong nước tiểu tăng bất thường.
Ở trẻ em, các biểu hiện thường rất thầm lặng, không rầm rộ như người lớn nên cha mẹ dễ nhầm lẫn hoặc bỏ qua. Khi không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn tới sốt cao kèm co giật, nhiễm khuẩn huyết, viêm hoại tử đài - bể thận, thậm chí làm tăng nguy cơ suy thận mạn về sau.
Triệu chứng cha mẹ dễ bỏ qua
Về nguyên nhân, theo bác sĩ Nam, phần lớn trường hợp nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ là do vi khuẩn, phổ biến nhất là Escherichia coli (E. coli). Ngoài ra còn có các tác nhân khác như Enterococcus, Klebsiella hay Pseudomonas aeruginosa. Những vi khuẩn này có thể xâm nhập vào đường tiết niệu và gây bệnh khi điều kiện vệ sinh không đảm bảo hoặc khi trẻ có các yếu tố nguy cơ kèm theo.
Trên thực tế lâm sàng, nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ. Bé gái thường có nguy cơ cao hơn bé trai do cấu trúc giải phẫu đường tiết niệu ngắn và gần hậu môn. Ở bé trai, tình trạng hẹp bao quy đầu là một yếu tố thuận lợi khiến vi khuẩn dễ tích tụ và gây viêm nhiễm.
 |
Nước tiểu của trẻ có thể chuyển màu trắng đục, có cặn lắng, mùi khai nặng hơn bình thường. Ảnh: Freepik. |
Bên cạnh đó, hệ miễn dịch của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, các dị dạng bẩm sinh đường tiết niệu, điều kiện vệ sinh kém hoặc thói quen chăm sóc chưa đúng cách của gia đình cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Với trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ, thói quen nhịn tiểu và uống ít nước cũng là yếu tố không thể xem nhẹ.
Theo vị chuyên gia, khi bị nhiễm khuẩn tiết niệu, trẻ có thể xuất hiện các rối loạn tiểu tiện như tiểu khó, tiểu buốt, tiểu dắt, phải rặn khi đi tiểu hoặc đi tiểu nhiều lần về đêm. Nước tiểu có thể chuyển màu trắng đục, có cặn lắng, mùi khai nặng hơn bình thường, thậm chí có trường hợp trẻ tiểu ra dịch mủ trắng.
"Cha mẹ cũng có thể nhận thấy bàn tay trẻ có mùi khai do trẻ thường xuyên nắm hoặc kéo dương vật, âm hộ khi đi tiểu. Một số trẻ kêu đau vùng hạ vị, thắt lưng hoặc hố thận, đau âm ỉ kèm theo sốt. Tùy vào chủng vi khuẩn và mức độ nhiễm trùng, trẻ có thể chỉ sốt nhẹ hoặc sốt cao", bác sĩ Nam nói.
Phòng tránh bằng cách nào?
Để phòng tránh nhiễm khuẩn tiết niệu cho trẻ, cử nhân điều dưỡng Dương Thúy Nga, khoa Nhi, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết vệ sinh vùng kín đúng cách đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Với trẻ còn nhỏ, cha mẹ cần hỗ trợ vệ sinh hàng ngày, nhất là với bé gái. Trước khi vệ sinh cho trẻ, người chăm sóc cần rửa tay sạch sẽ và thực hiện thao tác từ trước ra sau để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn xâm nhập ngược lên đường tiết niệu.
 |
Một số trẻ kêu đau vùng hạ vị, thắt lưng hoặc hố thận, đau âm ỉ kèm theo sốt. Ảnh: Freepik. |
Song song với đó, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ sớm hình thành thói quen và ý thức tự vệ sinh vùng kín đúng cách.
Trong giai đoạn trẻ còn sử dụng bỉm, việc thay bỉm thường xuyên và lau khô sau mỗi lần vệ sinh là điều cần thiết. Cha mẹ nên chú ý quan sát màu sắc và mùi của bỉm để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như cặn trắng hay dịch nghi nhiễm khuẩn.
Với bé trai, việc kiểm tra bao quy đầu cũng rất quan trọng. Cha mẹ có thể vuốt nhẹ để đánh giá trẻ có bị hẹp bao quy đầu hay không, đồng thời lưu ý dấu hiệu phồng bao quy đầu khi trẻ đi tiểu. Nếu nghi ngờ bất thường, trẻ cần được đưa tới cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị phù hợp.
Bên cạnh các biện pháp vệ sinh, việc cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày giúp tăng lượng nước tiểu, hỗ trợ đào thải vi khuẩn ra khỏi đường tiết niệu. Ngoài nước lọc, phụ huynh có thể bổ sung nước canh, nước súp hoặc nước hoa quả, kết hợp chế độ ăn đảm bảo vệ sinh, giàu rau củ quả. Trẻ cũng cần được tập thói quen đi tiểu khoa học, không nhịn tiểu và đi tiểu đúng giờ để tạo phản xạ tự nhiên.
Các chuyên gia khuyến cáo khi trẻ có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nhiễm khuẩn tiết niệu, gia đình không nên chủ quan mà cần đưa trẻ đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
