Từ ngày nghỉ hè, chị Thu Hương (Ninh Bình) vẫn rời nhà từ 7 giờ để đến cơ quan như thường lệ. Điều khác biệt là con trai chị, 15 tuổi, không còn đến trường mà ở nhà một mình cho đến khi bố mẹ trở về vào cuối buổi chiều.
"Dù con đã lớn và khá tự lập nhưng tôi vẫn không khỏi lo lắng. Đi làm mà trong đầu luôn nghĩ không biết con ăn uống thế nào, có ra ngoài chơi hay gặp chuyện gì không", chị Hương chia sẻ.
Đây là thực tế của nhiều gia đình ở thành phố khi trẻ được nghỉ hè nhưng cha mẹ không thể nghỉ làm. Không phải gia đình nào cũng có ông bà hỗ trợ hoặc đủ điều kiện cho con tham gia các lớp học hè, bán trú kéo dài cả ngày. Vì vậy, việc để trẻ ở nhà một mình trở thành lựa chọn bất đắc dĩ.
Điều quan trọng đầu tiên cha mẹ cần xác định là liệu con đã đủ khả năng ở nhà một mình hay chưa. Không có một độ tuổi cố định áp dụng cho mọi trẻ em. Mức độ trưởng thành, kỹ năng tự chăm sóc bản thân và khả năng xử lý tình huống mới là những yếu tố cần được xem xét.
Nếu trẻ còn quá nhỏ, thiếu kỹ năng hoặc thường xuyên hiếu động, phụ huynh không nên để con ở nhà một mình trong thời gian dài.
Khi quyết định để con ở nhà, việc chuẩn bị môi trường sống an toàn là yếu tố cần được ưu tiên hàng đầu. Cha mẹ nên kiểm tra hệ thống điện, khóa các khu vực nguy hiểm như ban công, sân thượng, nhà kho hoặc nơi chứa hóa chất, thuốc men.
Những vật dụng dễ gây cháy nổ như bật lửa, bếp gas mini, hóa chất tẩy rửa cần được cất giữ ở nơi trẻ không thể tiếp cận. Với các gia đình sống ở chung cư, cần kiểm tra kỹ cửa sổ, lan can và hướng dẫn trẻ tuyệt đối không trèo leo hoặc ném đồ vật từ trên cao xuống.
Bên cạnh việc tạo môi trường an toàn, trẻ cũng cần được trang bị các kỹ năng ứng phó với tình huống khẩn cấp.
Cha mẹ nên hướng dẫn con cách gọi điện cho người thân khi cần giúp đỡ, ghi nhớ số điện thoại của bố mẹ, người thân hoặc hàng xóm đáng tin cậy. Trẻ cần biết cách xử lý khi mất điện, khi phát hiện cháy nổ hoặc khi có người lạ gõ cửa.
Một nguyên tắc quan trọng là không mở cửa cho người lạ dù họ tự nhận là người quen của gia đình. Trong trường hợp cần nhận hàng hoặc giải quyết công việc phát sinh, trẻ nên liên hệ với cha mẹ trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào.
Ngoài các nguy cơ về tai nạn, nhiều phụ huynh hiện nay còn lo lắng về việc con sử dụng thiết bị điện tử quá mức trong thời gian nghỉ hè.
Khi không có người lớn bên cạnh, trẻ rất dễ dành hàng giờ để xem video, chơi game hoặc sử dụng mạng xã hội. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về tâm lý và an toàn trên môi trường mạng.
Cha mẹ nên thống nhất với con về thời gian sử dụng thiết bị điện tử mỗi ngày. Đồng thời, cần hướng dẫn trẻ cách nhận biết thông tin xấu độc, cảnh giác với người lạ trên mạng và không chia sẻ thông tin cá nhân cho người khác.
Để giúp trẻ có một mùa hè lành mạnh hơn, phụ huynh nên cùng con xây dựng lịch sinh hoạt hàng ngày. Lịch trình có thể bao gồm thời gian đọc sách, tập thể dục, làm việc nhà, học kỹ năng hoặc tham gia các hoạt động sáng tạo phù hợp với lứa tuổi.
Một thời khóa biểu rõ ràng không chỉ giúp trẻ tránh cảm giác nhàm chán mà còn hình thành tính tự giác và khả năng quản lý thời gian.
Anh Trần Quốc Hưng, phụ huynh có con học lớp 6 tại Hà Nội, cho biết gia đình anh thường xuyên gọi video cho con vào giờ nghỉ trưa và đầu giờ chiều.
"Chúng tôi không kiểm soát con theo kiểu giám sát liên tục mà chủ yếu muốn biết con có ổn không. Mỗi ngày chỉ vài cuộc gọi ngắn nhưng giúp cả bố mẹ và con yên tâm hơn", anh nói.
Việc để trẻ ở nhà một mình không đồng nghĩa với việc trẻ phải tự xoay xở mọi thứ. Điều trẻ cần là cảm giác luôn có người đồng hành và sẵn sàng hỗ trợ khi cần thiết.
Kỳ nghỉ hè là cơ hội để trẻ học cách tự lập, nhưng sự tự lập đó cần được xây dựng trên nền tảng an toàn. Chuẩn bị kỹ lưỡng về môi trường sống, kỹ năng ứng phó và các quy tắc sinh hoạt sẽ giúp giảm thiểu rủi ro khi trẻ ở nhà một mình.
Đối với cha mẹ, sự chuẩn bị không chỉ là khóa cửa cẩn thận trước khi đi làm mà còn là việc trang bị cho con những kiến thức và kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân. Khi đó, khoảng thời gian ở nhà một mình sẽ không còn là nỗi lo thường trực mà có thể trở thành cơ hội để trẻ trưởng thành hơn trong kỳ nghỉ hè.
