Nội dung chính:

- Các nhà nghiên cứu đã xác định được mối liên hệ quan trọng giữa sắt heme - loại sắt có trong thịt đỏ và các sản phẩm động vật khác - với nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 (T2D), cũng như các con đường chuyển hóa cơ bản dẫn đến mối liên hệ này.

 

- Sắt không chứa heme - sắt có trong thực phẩm có nguồn gốc thực vật - không liên quan đến nguy cơ mắc T2D.

- Nghiên cứu cho thấy việc cắt giảm sắt heme từ thịt đỏ và áp dụng chế độ ăn nhiều thực vật có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Và nó làm dấy lên mối lo ngại về việc bổ sung heme vào các loại thịt thay thế từ thực vật ngày càng phổ biến.

 

 

Lượng sắt hấp thụ và nguy cơ mắc bệnh tiểu đường

Tiêu thụ nhiều sắt heme, loại sắt có trong thịt đỏ và các sản phẩm động vật khác - trái ngược với sắt không phải heme, chủ yếu có trong thực phẩm có nguồn gốc thực vật - có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 (T2D) cao hơn trong một nghiên cứu mới do các nhà nghiên cứu tại Trường Y tế Công cộng Harvard TH Chan dẫn đầu. 

Các nhà nghiên cứu đã đánh giá mối liên hệ giữa sắt và T2D bằng cách sử dụng 36 năm báo cáo chế độ ăn uống từ 206.615 người lớn tham gia Nghiên cứu sức khỏe của y tá I và II và Nghiên cứu theo dõi chuyên gia y tế. Họ đã kiểm tra lượng sắt hấp thụ của những người tham gia dưới nhiều dạng khác nhau - tổng lượng, heme, non-heme, chế độ ăn uống (từ thực phẩm) và bổ sung (từ thực phẩm bổ sung) - và tình trạng T2D của họ, kiểm soát các yếu tố sức khỏe và lối sống khác.

Các nhà nghiên cứu cũng phân tích các cơ chế sinh học hỗ trợ mối quan hệ của sắt heme với T2D trong số các nhóm nhỏ hơn của những người tham gia. Họ đã xem xét các dấu ấn sinh học chuyển hóa huyết tương của 37.544 người tham gia, bao gồm các dấu ấn liên quan đến nồng độ insulin, lượng đường trong máu, lipid máu, tình trạng viêm và hai dấu ấn sinh học của quá trình chuyển hóa sắt. Sau đó, họ xem xét các hồ sơ chuyển hóa của 9.024 người tham gia - mức độ huyết tương của các chất chuyển hóa phân tử nhỏ, là các chất có nguồn gốc từ các quá trình của cơ thể như phân hủy thức ăn hoặc hóa chất.

Nghiên cứu phát hiện ra mối liên hệ đáng kể giữa lượng sắt heme cao hơn và nguy cơ mắc T2D. Những người tham gia trong nhóm hấp thụ nhiều nhất có nguy cơ mắc T2D cao hơn 26% so với những người trong nhóm hấp thụ ít nhất. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng sắt heme chiếm hơn một nửa nguy cơ mắc T2D liên quan đến thịt đỏ chưa qua chế biến và chiếm tỷ lệ vừa phải trong nguy cơ mắc một số chế độ ăn liên quan đến T2D. 

Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng lượng sắt heme cao hơn có liên quan đến các dấu ấn sinh học chuyển hóa trong máu liên quan đến T2D. Lượng sắt heme cao hơn có liên quan đến mức độ cao hơn của các dấu ấn sinh học như C-peptide, triglyceride, protein phản ứng C, leptin và các dấu hiệu quá tải sắt, cũng như mức độ thấp hơn của các dấu ấn sinh học có lợi như cholesterol HDL và adiponectin.

Các nhà nghiên cứu cũng xác định được một tá chất chuyển hóa máu - bao gồm L-valine, L-lysine, axit uric và một số chất chuyển hóa lipid - có thể đóng vai trò trong mối liên hệ giữa lượng sắt heme hấp thụ và nguy cơ mắc bệnh TD2. Các chất chuyển hóa này trước đây đã được liên kết với nguy cơ mắc bệnh T2D.

Khuyến cáo chế độ ăn uống

Các phát hiện nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các hướng dẫn về chế độ ăn uống và các chiến lược y tế công cộng nhằm giảm tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường. 

“Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn chế độ ăn uống lành mạnh trong việc phòng ngừa bệnh tiểu đường”, tác giả liên hệ Frank Hu, Giáo sư Dinh dưỡng và Dịch tễ học Fredrick J. Stare cho biết. “Giảm lượng sắt heme, đặc biệt là từ thịt đỏ, và áp dụng chế độ ăn nhiều thực vật hơn có thể là những chiến lược hiệu quả để giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường”.