Buồn nôn là triệu chứng phổ biến của ốm nghén. Ảnh: Shutterstock.

Ốm nghén là tình trạng rất phổ biến trong thai kỳ với các triệu chứng như buồn nôn, nôn ói, mệt mỏi, ăn uống kém ngon miệng, giảm cân hoặc mất nước. Theo ThS.BS Phan Diễm Đoan Ngọc, Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM), tình trạng này thường xuất hiện trước tuần thai thứ 9 và giảm dần vào khoảng tuần 12-14. Tuy nhiên, một số thai phụ có thể nghén kéo dài nhiều tháng, thậm chí suốt thai kỳ.

Bác sĩ Ngọc, phần lớn trường hợp ốm nghén không gây nguy hiểm cho thai nhi. Ngược lại, đây còn là dấu hiệu cho thấy thai đang phát triển tốt do nhau thai tăng tiết các hormone thai kỳ. Tuy nhiên, nếu mẹ nôn ói quá nhiều dẫn đến sụt cân, thai nhi có nguy cơ nhẹ cân khi chào đời.

Để giảm cảm giác khó chịu, bác sĩ Ngọc khuyến cáo mẹ bầu nên ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa, ít mùi như chuối, cơm, bánh mì, khoai tây, mì, ngũ cốc. Các món mát như sữa chua, trái cây, salad hoặc súp lạnh cũng giúp hệ tiêu hóa hoạt động dễ chịu hơn. Mẹ bầu nên hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, quá ngọt hoặc có mùi nồng vì dễ làm cơn buồn nôn nghiêm trọng hơn.

Một nguyên tắc quan trọng là không để dạ dày quá đói hoặc quá no. Thai phụ nên chia nhỏ bữa ăn thành nhiều lần trong ngày thay vì chỉ ăn ba bữa chính. Sau khi thức dậy, có thể ăn vài chiếc bánh quy hoặc bánh snack để trung hòa axit dạ dày, giúp giảm buồn nôn vào buổi sáng.

Gừng cũng là thực phẩm hỗ trợ giảm nghén khá hiệu quả. Thai phụ có thể sử dụng gừng tươi, mứt gừng, kẹo gừng hoặc trà gừng. Bên cạnh đó, cần uống đủ nước, ưu tiên các loại nước có vị chua hoặc mùi dễ chịu như nước chanh, nước cam, trà xanh hoặc bạc hà. Nên uống nước trước hoặc sau bữa ăn khoảng 30 phút để tránh làm dạ dày quá đầy.

Ngoài chế độ ăn, mẹ bầu cũng nên hạn chế tiếp xúc với các mùi dễ gây buồn nôn như nước hoa, chất tẩy rửa, tỏi hay cà phê, đồng thời giữ không gian sống thông thoáng. Nếu viên sắt khiến cảm giác buồn nôn tăng lên, có thể trao đổi với bác sĩ để tạm ngưng trong giai đoạn nghén nhiều và tiếp tục bổ sung khi triệu chứng cải thiện, nhưng vẫn cần duy trì acid folic.

Theo bác sĩ Ngọc, khoảng 0,3-3% phụ nữ mang thai bị nghén nặng (Hyperemesis gravidarum), với biểu hiện nôn ói nhiều, sụt trên 5% cân nặng, mất nước và rối loạn điện giải. Những trường hợp này cần được điều trị để bù nước, điện giải, thậm chí nhập viện.

Nếu thay đổi chế độ ăn vẫn không cải thiện hoặc buồn nôn xuất hiện sau tuần thai thứ 9, kèm đau bụng, sốt, đau đầu hoặc bướu cổ, thai phụ cần đi khám để loại trừ các bệnh lý khác như viêm dạ dày, bệnh tuyến giáp hay bệnh túi mật. Việc sử dụng thuốc chống nôn cũng cần có chỉ định của bác sĩ, không nên tự ý dùng thuốc trong thời gian mang thai.