Nhiều cha mẹ cho rằng sữa mẹ hoặc sữa công thức không đủ dinh dưỡng cho trẻ nên bắt đầu cho con ăn dặm sớm để cứng cáp hơn. Tuy nhiên, theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), việc cho trẻ ăn trước 6 tháng tuổi không những không cần thiết mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe và sự phát triển lâu dài của trẻ.

Cho trẻ ăn dặm quá sớm có thể quá tải cho hệ tiêu hóa và thận còn non nớt. Ảnh: Raisingchildren.

Trẻ dưới 6 tháng tuổi: Sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng hoàn hảo

Theo UNICEF, trong 6 tháng đầu đời, trẻ chỉ cần sữa mẹ (hoặc sữa công thức) là đã đủ cung cấp toàn bộ dưỡng chất cần thiết. Việc bổ sung thêm nước, nước trái cây hay bất kỳ thực phẩm nào khác là không cần thiết.

Sữa mẹ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn giúp tăng cường miễn dịch, bảo vệ trẻ khỏi nhiều bệnh lý trong giai đoạn đầu đời.

Khi bạn cho bé bú mẹ thường xuyên, việc bắt đầu cho trẻ ăn dặm quá sớm, dưới 6 tháng tuổi, là không cần thiết và thậm chí có thể gây ra nhiều vấn đề, bao gồm:

- Rối loạn tiêu hóa: Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh còn non yếu, chưa sẵn sàng xử lý thực phẩm đặc. Điều này làm tăng nguy cơ tiêu chảy và nhiễm trùng đường ruột.

- Kỹ năng nuốt chưa sẵn sàng: Trẻ dưới 4-6 tháng thường chưa kiểm soát tốt đầu và cổ, phản xạ đẩy lưỡi còn mạnh. Vì vậy, ăn dặm sớm dễ gây sặc, nghẹn và khó tiêu.

- Làm giảm lượng sữa mẹ: Khi trẻ ăn thêm thực phẩm ngoài, trẻ có xu hướng bú ít hơn. Điều này có thể làm giảm lượng sữa mẹ - nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất trong giai đoạn đầu đời.

- Nguy cơ suy dinh dưỡng: Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng ăn dặm sớm có thể khiến trẻ không nhận đủ dinh dưỡng cần thiết, do thực phẩm thay thế không thể cung cấp đầy đủ như sữa mẹ.

- Tăng nguy cơ nhiễm trùng: Thực phẩm ngoài (không đảm bảo vệ sinh tuyệt đối như sữa mẹ) có thể mang vi khuẩn, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường ruột.

- Ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài: Việc ăn dặm không đúng thời điểm còn có thể làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe về sau, bao gồm cả hệ miễn dịch và tăng trưởng.

Cho trẻ ăn dặm quá sớm có thể gây ra nhiều hệ lụy sức khỏe. Ảnh: Healthy Children.

Thời điểm vàng để bắt đầu ăn dặm

Khi bé được 6 tháng tuổi, sự tăng trưởng và phát triển nhanh chóng của bé đòi hỏi nhiều năng lượng và chất dinh dưỡng hơn so với lượng sữa mẹ có thể cung cấp. Bé cần bắt đầu ăn dặm ngoài sữa mẹ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của mình.

Khi mới bắt đầu cho trẻ ăn dặm, cha mẹ nên cho trẻ ăn 2–3 thìa nhỏ thức ăn mềm mỗi lần, chẳng hạn cháo, trái cây hoặc rau củ nghiền, duy trì 2 bữa/ngày. Trong khi cho trẻ ăn dặm, cha mẹ tiếp tục cho bé bú sữa mẹ thường xuyên như trước.

Với trẻ không bú sữa mẹ, thời điểm tốt nhất để bắt đầu cho bé ăn dặm cũng là lúc 6 tháng tuổi. Đây là độ tuổi mà tất cả trẻ sơ sinh, dù bú sữa mẹ hay không, đều cần bắt đầu ăn dặm để đảm bảo cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của cơ thể.

Bên cạnh việc tránh ăn dặm sớm, UNICEF cũng cảnh báo nếu bắt đầu quá muộn, trẻ có thể bị chậm tăng cân, thiếu dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện.