Lượng protein trong yến sào chiếm tới khoảng 40%, với nhiều loại acid amin thiết yếu, ở dạng dễ hấp thụ. Ảnh: iStock.

Dịp lễ Tết, tổ yến thường được mua làm quà biếu người thân, người cao tuổi hoặc đối tác vì được xem là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, việc sử dụng tổ yến không đúng cách có thể phản tác dụng, khiến cơ thể không hấp thu hiệu quả dinh dưỡng, thậm chí gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Yến sào chứa khoảng 40% protein, với nhiều acid amin thiết yếu dễ hấp thu, hàm lượng đường cao, nhưng rất ít chất béo. Ngoài ra, yến còn cung cấp các nguyên tố vi lượng có hoạt tính sinh học cao, đặc biệt là acid sialic - một hợp chất có trong nước bọt, giúp kích thích hoạt động thần kinh và hỗ trợ tăng trưởng tế bào.

TS.BS Trương Hồng Sơn cho biết, tổ yến có thể giúp tăng sức đề kháng, nhưng nếu dùng sai liều lượng hoặc chế biến không đúng cách, người bệnh có thể gặp phải tác dụng phụ.

"Người khỏe mạnh ăn yến thường xuyên có thể không gặp vấn đề gì. Nhưng với người già, trẻ nhỏ, người đang bệnh hoặc mới hồi phục, ăn quá nhiều yến có thể gây quá tải cho hệ tiêu hóa. Đặc biệt, lượng đạm cao trong yến có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của nhóm đối tượng này", bác sĩ Sơn nhấn mạnh.

Bác sĩ chuyên khoa I Trần Thị Kiều Nga, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Bình Dương, khuyến nghị nên dùng yến với liều lượng nhỏ (6-10g/lần) và duy trì trong thời gian dài. Theo Đông y, cách bồi bổ này gọi là "hoãn bổ", tức bổ sung từ từ để cơ thể hấp thu tốt hơn.

Nếu tiêu thụ yến với liều lượng lớn khi cơ thể chưa thích nghi, đặc biệt với người có hệ tiêu hóa yếu, yến có tính hàn có thể gây lạnh bụng, tiêu chảy. Các chuyên gia khuyến cáo:

  • Người già và người bệnh: Nên ăn yến 2-3 lần/tuần, duy trì lâu dài để đạt hiệu quả tốt nhất.
  • Trẻ em dưới 12 tháng tuổi: Không nên dùng yến do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, không hấp thu được hết dinh dưỡng.
  • Trẻ từ 12-36 tháng tuổi: Có thể ăn yến 1 lần/tuần, với tổng lượng khoảng 50g/tháng. Nếu xuất hiện triệu chứng đau bụng, tiêu chảy, cần ngừng sử dụng ngay.
  • Trẻ trên 3 tuổi: Có thể dùng 2 lần/tuần, với tổng lượng khoảng 100g/tháng.

Theo bác sĩ Nga, tổ yến có thể được chế biến theo nhiều cách, nhưng yến chưng đường phèn cách thủy vẫn là phổ biến nhất và giúp giữ trọn vẹn chất dinh dưỡng. Ngoài ra, có thể chế biến thành cháo yến, chè tổ yến, tổ yến chưng hạt sen… Tuy nhiên, nên chưng yến riêng rồi mới trộn vào món ăn để đảm bảo dinh dưỡng không bị thất thoát trong quá trình nấu.