Ung thư có thể nảy sinh từ những thói quen rất đời thường trong gian bếp. Theo bác sĩ Trương Nghị, Phó khoa Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Tân Hoa (Trung Quốc), một số thói quen nấu nướng tưởng chừng vô hại trong gia đình nếu duy trì trong thời gian dài có thể làm gia tăng nguy cơ ung thư.
 |
Chờ dầu bốc khói mới cho thực phẩm vào là cách chế biến có thể gây hại sức khỏe. Ảnh: Freepik. |
Không thay dụng cụ thường xuyên
Một mối nguy dễ bị bỏ qua nhất nằm ở những vật dụng quen thuộc như thớt và đũa. Nhiều gia đình chỉ thay mới khi thấy dụng cụ hư hỏng rõ rệt, trong khi các vết nứt nhỏ, bề mặt ẩm ướt hay mảng mốc li ti lại là môi trường lý tưởng cho nấm độc phát triển.
Trong các loại nấm mốc, đáng lo ngại nhất là độc tố aflatoxin, từng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Aflatoxin có thể hình thành và tích tụ, làm tăng nguy cơ ung thư gan nếu phơi nhiễm kéo dài.
Từ góc độ phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo người dùng đũa tre hoặc đũa gỗ nên thay đũa sau 3-6 tháng sử dụng; đũa nhựa không nên dùng quá một năm do nguy cơ giải phóng chất độc khi dùng lâu; còn đũa inox dù bền hơn cũng cần kiểm tra thường xuyên để tránh trầy xước, dễ bám cặn thức ăn và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
Với thớt, việc dùng chung cho thực phẩm sống và chín có thể dẫn đến nhiễm chéo vi khuẩn. Bác sĩ khuyến cáo thớt cần được giữ khô ráo, khử trùng định kỳ và thay ngay khi xuất hiện mốc, mùi lạ hoặc các vết dao hằn sâu.
Chờ dầu bốc khói mới cho thực phẩm vào
Nhiều gia đình có thói quen chờ dầu bốc khói mới cho thực phẩm vào chảo vì cho rằng điều này giúp món ăn ngon hơn. Thực tế, khi dầu bị đun ở nhiệt độ quá cao có thể tạo ra các chất độc như benzoapyrene và axit béo chuyển hóa.
Việc tích tụ lâu dài những hợp chất này trong cơ thể không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa mà còn liên quan đến bệnh tim mạch. Ngay cả những chiếc chảo tưởng chừng “sạch sẽ” cũng có thể bị oxy hóa nhanh ở nhiệt độ cao, giải phóng thêm các chất không có lợi cho sức khỏe.
Các chuyên gia khuyến nghị nên làm nóng chảo trước, sau đó cho dầu vào khi chảo đạt mức nhiệt vừa phải rồi nấu ngay, thay vì đợi dầu bốc khói. Đồng thời, máy hút mùi cần được bật sớm và duy trì thêm vài phút sau khi tắt bếp để giảm lượng khói độc trong không gian bếp.
Việc ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc thay cho chiên xào ở nhiệt độ cao cũng góp phần giảm đáng kể nguy cơ phơi nhiễm chất độc hại.
Bảo quản thức ăn trong tủ lạnh không đúng cách
Tủ lạnh thường bị hiểu nhầm là nơi có thể “giữ an toàn” cho mọi loại thực phẩm, nhưng trên thực tế, thiết bị này chỉ có tác dụng làm chậm quá trình hư hỏng chứ không ngăn chặn hoàn toàn vi khuẩn và phản ứng hóa học.
Khi thức ăn thừa được bảo quản không đúng cách như để hở, để quá lâu hoặc hâm nóng nhiều lần, vi khuẩn vẫn có thể phát triển, đồng thời làm gia tăng nitrit trong thực phẩm. Khi vào cơ thể, trong môi trường axit của dạ dày, nitrit có thể chuyển hóa thành nitrosamine, một hợp chất có liên quan đến ung thư. Nguy cơ càng lớn nếu thói quen này kéo dài, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.
Các bác sĩ khuyến cáo thực phẩm thừa cần được đậy kín, cho vào tủ lạnh ngay sau khi nấu, không bảo quản quá ba ngày và chỉ hâm nóng lại tối đa một lần. Về lâu dài, việc nấu vừa đủ cho mỗi bữa vẫn là cách an toàn nhất để hạn chế rủi ro cho sức khỏe.
Sử dụng dầu ép để chế biến thức ăn
Nhiều gia đình có thói quen sử dụng dầu ép truyền thống để chế biến thực phẩm với niềm tin rằng chúng “tự nhiên và tốt cho sức khỏe”. Tuy nhiên, các loại dầu này cũng tiềm ẩn những rủi ro.
Do chưa qua tinh luyện, dầu ép chứa nhiều tạp chất, dễ tạo khói khi nấu ở nhiệt độ cao và thường không có hạn sử dụng rõ ràng. Nếu bảo quản không đúng cách, dầu có thể bị oxy hóa nhanh, tạo ra các chất có hại cho gan, tăng nguy cơ ung thư và bệnh đường hô hấp.
Các chuyên gia khuyên người tiêu dùng nên chọn dầu thực vật tinh luyện từ các nhà sản xuất uy tín, đóng chai dung tích nhỏ và sử dụng luân phiên nhiều loại dầu khác nhau để giảm rủi ro lâu dài.
