Thành phố Lutsk của Ukraine là nơi tọa lạc một “di tích” thời Liên Xô — công trình đang nắm giữ danh hiệu tòa nhà dân cư dài nhất thế giới, với chiều dài lên tới 2,75 km, một khối bê tông khổng lồ nuôi sống cả một cộng đồng cư dân.
Thường được người dân gọi bằng cái tên ví von là “Vạn Lý Trường Thành Trung Quốc”, tòa nhà dân cư dài nhất thế giới tọa lạc tại giao lộ giữa đại lộ Sobornosti và phố Molodezhy ở thành phố Lutsk, miền tây Ukraine. Công trình được khởi công từ năm 1969, trong giai đoạn cuối của Liên Xô và phải mất tới 11 năm mới hoàn thành. Đây là một khoảng thời gian hiếm thấy đối với một dự án nhà ở nhưng lại hoàn toàn dễ hiểu với quy mô không tưởng của nó.
Ý tưởng xây dựng công trình độc nhất vô nhị này thuộc về hai kiến trúc sư R. G. Metelnitsky và V. K. Malovitsa. Khi chính thức đưa vào sử dụng, đây là tòa nhà dân cư dài nhất toàn Liên Xô và cho đến hơn 40 năm sau, kỷ lục ấy vẫn chưa bị bất kỳ công trình nào trên thế giới vượt qua.
Đứng từ mặt đất rất khó để cảm nhận hết kích thước khổng lồ của khối bê tông này. Nhưng khi nhìn từ trên cao, toàn bộ cấu trúc dạng tổ ong mới lộ rõ, kéo dài uốn lượn như một mê cung khổng lồ. Trục chính của tòa nhà dài khoảng 1,75 km, song nếu cộng thêm các nhánh phụ đâm ngang dọc, tổng chiều dài lên tới xấp xỉ 2,75 km. Theo ước tính, một người đi bộ với tốc độ bình thường phải mất gần một giờ đồng hồ mới có thể đi từ đầu này sang đầu kia.
Quy mô của tòa nhà khiến nhiều người không khỏi choáng ngợp hàng trăm lối vào, hơn 3.000 căn hộ, hàng chục nghìn ô cửa sổ và khoảng 10.000 cư dân sinh sống thường xuyên. Xét về dân số và diện tích, siêu chung cư này thậm chí còn lớn hơn không ít thị trấn nhỏ trên thế giới. Chính vì quá rộng, những cư dân đầu tiên từng kể rằng họ phải mất hàng tuần mới quen đường đi lối lại và tìm đúng căn hộ của mình, buộc ban quản lý phải xây dựng một hệ thống đánh số và địa chỉ riêng cho từng khu vực.
Trong giới kiến trúc, công trình này vẫn được xem là một “dị bản” kỳ lạ của chủ nghĩa hiện đại thời Xô Viết vừa tham vọng, vừa thách thức mọi chuẩn mực về nhà ở đô thị. Tuy nhiên, truyền thông địa phương cho biết tòa nhà hiện đã xuống cấp nghiêm trọng và cần được trùng tu khẩn cấp. Trước thực tế đó, một công ty du lịch tại Lutsk đã nảy ra ý tưởng táo bạo. Họ đề xuất tổ chức các tour tham quan và sự kiện ngay trên mái của công trình, biến “gã khổng lồ bê tông” này thành một điểm đến đặc biệt, qua đó gây quỹ cho việc sửa chữa và bảo tồn.
Với nhiều người, tòa nhà không chỉ là một kỷ lục kiến trúc mà còn là chứng nhân cho một thời kỳ lịch sử đã qua nơi tham vọng xây dựng cuộc sống tập thể lý tưởng từng được hiện thực hóa bằng bê tông, thép và những con số khổng lồ.
