Cây sương sâm có tên khoa học là Tiliacora triandra, họ Menispermaceae. Cây còn được gọi các tên gọi khác như sâm sâm, xanh tam hay dây xanh leo.

Cây sương sâm là loại cây lâu năm, thân leo, có nhiều nhánh. Cây thường mọc bò dưới đất, leo vào cây khác hoặc leo vào bờ rào, bờ tường (khi được trồng). Sương sâm có thân dài trung bình từ 3 – 5m, với cây có nhiều năm tuổi, chiều dài của thân có thể lên đến 10m. Rễ sương sâm là loại rễ cọc, ăn sâu vào trong lòng đất và có sức sống rất mạnh.

Lá sương sâm có phiến hình trái tim và được phủ lớp lông mềm. Hoa của cây mọc theo chùm, có màu vàng. Quả sương sâm hình trái xoăn với chiều dài từ 10 – 12mm.

Công dụng của cây sương sâm 

Thanh nhiệt: Làm thạch từ lá sâm là cách dùng đơn giản và phổ biến nhất từ lá sâm. Theo đông y, lá sâm có vị ngọt thanh, nhạt, tính mát, không độc. Làm thạch từ lá sâm giúp thanh nhiệt rất tốt, đặc biệt vào mùa hè nắng nóng. Ngoài ra, có thể giã nhỏ lá sâm, hòa với nước và đường để làm nước ép uống hàng ngày.

Giúp hạ sốt: Lá sâm có công dụng hạ sốt hiệu quả và nhanh chóng cho người già và trẻ nhỏ. Có thể dùng lá sâm để làm thạch hoặc giã nhỏ chắt lấy nước uống khi có triệu chứng sốt. Tuy nhiên, nếu dùng lá sâm nhưng không giúp giảm sốt thì nên liên hệ với bác sĩ kịp thời.

Chống táo bón: Lá sâm còn giúp cải thiện chức năng hệ tiêu hóa, chống táo bón hiệu quả. Tình trạng táo bón thường gặp do chế độ ăn thiếu chất xơ, phân ở đại tràng quá lâu ngày bị tái hấp thu nước nên đóng thành khuôn, khô cứng khó đi. Dùng lá sâm làm thạch có chứa nhiều nước giúp tăng thể tích dịch trong lòng ruột, làm cho phân mềm ra, dễ đi hơn, chữa táo bón.

Giảm cân: Lá sâm là một thực phẩm giảm cân lý tưởng. Do khi dùng lá sâm để làm thạch thì lượng calo trong thạch rất thấp, nhiều khoáng chất vi lượng, lại chứa nhiều nước. Bên cạnh đó, đối với người mong muốn giảm cân, việc ăn nhiều thạch làm từ lá sâm sẽ chống tình trạng táo bón, giúp thanh lọc cơ thể nên có thể áp dụng để giảm cân nhanh chóng.

Hỗ trợ điều trị bệnh đái tháo đường: Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà khoa học đã nhận thấy tiềm năng của các hoạt chất có trong lá sâm giúp hỗ trợ điều trị bệnh đái tháo đường hiệu quả. Tác dụng hạ đường huyết được cho là do lá sâm giúp giảm sự phóng thích glucose từ gan. Các hoạt chất trong lá sâm còn có khả năng làm nhạy cảm insulin, kích thích insulin từ tuyến tụy.

Các lưu ý trong quá trình sử dụng lá sương sâm

Tuy có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe, tuy nhiên, việc sử dụng lá cây sương sâm cũng cần được lưu ý như sau:

Không nên ăn quá nhiều thạch sương sâm bởi có thể gây ra tình trạng tiêu chảy. Theo khuyến cáo, không nên sử dụng quá 2 ly thạch sương sâm trong một ngày với người lớn và ½ ly trong một ngày với trẻ nhỏ.

Theo Đông Y, lá sương sâm có tính hơi độc, do đó, không nên quá lạm dụng.

Nên ưu tiên sử dụng lá sương sâm tươi vì để có được hàm lượng các chất chiết xuất là nhiều nhất.

Mẹ bầu có thể sử dụng thạch sương sâm để giảm các tình trạng tiêu bón trong thai kỳ. Tuy nhiên, cần sử dụng với định mức hợp lý.