Từ tối 18/7 đến trưa 19/7, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, liên tục tiếp nhận các nạn nhân trong vụ ngạt khí xảy ra tại hầm biogas của Công ty TNHH DABACO (xã Thạch Quảng, Thanh Hóa).

Vụ tai nạn khiến 13 người gặp nạn, trong đó 5 người tử vong tại hiện trường do ngộ độc khí độc, 8 người còn lại cùng một số người tham gia cứu hộ được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình để cấp cứu.

Chuỗi tai nạn xảy ra chỉ trong vài phút

Theo thông tin từ Trung tâm Chống độc, hiện trường là một bể chứa nước phân khép kín, sâu 2 m, rộng 2 m, dài 3 m, trong khi miệng bể chỉ rộng hơn 1 m.

Trong môi trường kín này, quá trình phân hủy chất hữu cơ tạo ra lượng lớn khí hydro sulfide (H2S). Khi một nam công nhân không may rơi xuống bể và bất tỉnh, nhiều đồng nghiệp đã lần lượt lao xuống cứu hoặc cúi sâu xuống miệng bể để kéo nạn nhân lên mà không có phương tiện bảo hộ. Hậu quả là các nạn nhân liên tiếp ngã gục ngay tại chỗ.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết đơn vị tiếp nhận 8 bệnh nhân, đều là nam giới, từ 32 đến 46 tuổi, làm việc tại một công ty chăn nuôi lợn.

Trong số này, hai người là những người cuối cùng xuống bể, đã được buộc dây bảo hiểm trước khi xuống. Tuy nhiên, vừa tiếp cận đáy bể, họ nhanh chóng xuất hiện cảm giác khó chịu rồi bất tỉnh. May mắn, cả hai được kéo lên ngay sau đó và tỉnh lại sau vài phút.

Ngay khi nhận được thông tin về vụ ngộ độc hàng loạt, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, đang trực tại cơ sở Ninh Bình, đã yêu cầu kích hoạt hệ thống "Báo động đỏ toàn viện". Ảnh: BVCC.

Sáu bệnh nhân còn lại là những người đứng trên miệng bể tham gia kéo các nạn nhân lên. Khi nhập viện, tất cả đều tỉnh táo nhưng bị đau đầu. Một số trường hợp có biểu hiện kích ứng, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic và tiêu cơ vân. Hiện các bệnh nhân vẫn được theo dõi, điều trị tích cực, tình trạng cải thiện đáng kể so với thời điểm nhập viện.

Khí H2S là "thủ phạm"

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, nhiều người vẫn lầm tưởng các vụ ngạt trong hầm biogas hay giếng sâu chủ yếu do khí metan (CH4). Tuy nhiên, trên thực tế, nguyên nhân gây tử vong nhanh chóng trong những tai nạn này thường là khí hydro sulfide (H2S).

Đây là loại khí cực độc, có cơ chế gây ngộ độc tương tự xyanua, ức chế hô hấp tế bào rất nhanh, khiến các cơ quan trong cơ thể rơi vào tình trạng thiếu oxy dù nạn nhân vẫn hít thở. Hệ thần kinh trung ương và tim mạch là những cơ quan bị tổn thương đầu tiên.

"Ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, khi nồng độ tăng cao, khí này nhanh chóng làm tê liệt dây thần kinh khứu giác, khiến người hít phải không còn ngửi thấy mùi và mất khả năng nhận biết nguy hiểm", bác sĩ Nguyên nói.

Theo vị chuyên gia, ngộ độc H2S liều cao trong không gian kín còn được gọi là "hội chứng búa tạ ở lò mổ". Người bước vào khu vực có nồng độ khí cao có thể bất tỉnh gần như ngay lập tức, tim và hệ thần kinh ngừng hoạt động, khiến tỷ lệ tử vong tại hiện trường rất lớn.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: LL.

Khí H2S cũng được hấp thu rất nhanh qua đường hô hấp, đồng thời gây kích ứng mạnh niêm mạc mắt và đường hô hấp.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh các vụ tai nạn tương tự vẫn xảy ra hàng năm tại Việt Nam khi người dân xuống giếng, bể chứa nước thải, hầm biogas, cống, bể phân, bể rác hoặc hầm chứa cá trên tàu mà không có biện pháp bảo hộ, dù ngành y tế đã nhiều lần cảnh báo.

Cách nhận biết và phòng ngừa ngộ độc khí H2S

Các bác sĩ Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân cần nghĩ đến ngộ độc H2S khi nạn nhân bất tỉnh rất nhanh sau khi bước vào các không gian kín như hầm biogas, bể chứa, giếng, cống, hầm cá hoặc các khoang kín.

Một số dấu hiệu gợi ý gồm mắt đỏ, kích ứng kết mạc, nồng độ lactate trong máu tăng cao. Đặc biệt, các vật dụng bằng kim loại như bạc, đồng, sắt trên người nạn nhân có thể bị xỉn màu hoặc chuyển đen xám do phản ứng với H2S.

"Khi phát hiện người bị ngạt khí trong không gian kín, tuyệt đối không lao xuống cứu theo phản xạ nếu không có mặt nạ phòng độc kèm bình dưỡng khí. Đây là nguyên nhân khiến nhiều vụ tai nạn trở thành thảm kịch với nhiều nạn nhân liên tiếp", bác sĩ Nguyên nhấn mạnh.

Thay vào đó, người dân cần nhanh chóng thông gió khu vực bằng quạt hoặc bơm khí sạch để đẩy khí độc ra ngoài. Nếu buộc phải tiếp cận hiện trường, người cứu hộ phải sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ chuyên dụng hoặc được buộc dây an toàn và có lực lượng phía trên sẵn sàng kéo lên ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Về lâu dài, các chuyên gia khuyến cáo không tự ý xuống làm việc trong những không gian kín, thiếu thông khí như bể chứa, hầm, giếng hay cống rãnh nếu chưa được thông gió, kiểm tra nồng độ khí độc và trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ phù hợp.