Ông H.V.L. (94 tuổi, Hưng Yên) bị gà mổ vào gót chân trái. Nghĩ rằng chỉ là một vết thương nhỏ, gia đình chỉ rửa qua bằng nước sạch và không đến cơ sở y tế xử trí hay tiêm phòng uốn ván.

Vài ngày sau, cụ ông bắt đầu xuất hiện đau mỏi toàn thân, cứng cổ, miệng khó há, ăn uống dễ sặc. Khi được đưa đến bệnh viện tuyến dưới, cụ đã trong tình trạng da lạnh, vã mồ hôi, ứ đọng đờm dãi, gây tắc đường thở và phải đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Bác sĩ Trương Tư Thế Bảo, khoa Cấp cứu, cho biết khi nhập viện, người bệnh có tình trạng gồng cứng toàn thân, tăng trương lực cơ mức độ nặng, chỉ số viêm CRP tăng 47 mg/L, bạch cầu tăng 12,8 G/L.

Vết thương ở gót chân đã khô bề mặt, đây chính là "đường vào" để vi khuẩn uốn ván xâm nhập. Người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh uốn ván toàn thể mức độ nặng, nguy cơ không qua khỏi cao do tuổi cao, xuất hiện nhiều cơn co cứng, chẹn ngực.

Một trường hợp khác là anh T.V.Đ. (50 tuổi, Bắc Ninh). Anh có tiền sử uống rượu nhiều năm khiến thể trạng suy giảm. Sau một lần ngã xe, anh bị vết thương ở lòng bàn tay trái nhưng không được xử trí đúng cách. Khi nhập viện, người bệnh đã xuất hiện những cơn giật cứng toàn thân liên tục, suy hô hấp, tím tái, phải đặt ống nội khí quản.

Hai bệnh nhân phải điều trị hồi sức tích cực sau khi chủ quan với những vết thương hở nhỏ.

Ban đầu, người bệnh được chẩn đoán là suy hô hấp và viêm màng não. Tuy nhiên, sau khi chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, qua khai thác tiền sử và thăm khám, các bác sĩ phát hiện vết thương ở lòng bàn tay trái kích thước khoảng 3 x 3 cm, sâu lộ xương dù bề mặt đã khô.

Cùng với các biểu hiện lâm sàng như co cứng cơ, giật cứng toàn thân, các bác sĩ chẩn đoán người bệnh mắc uốn ván toàn thể mức độ nặng.

Người bệnh có bạch cầu tăng 14,73 G/L, CRP tăng cao, phải mở khí quản cấp cứu, nuôi ăn qua sonde và điều trị hồi sức tích cực do nguy cơ suy hô hấp và sốc nhiễm khuẩn.

Qua hai trường hợp trên, các bác sĩ cho biết nhiều người vẫn lầm tưởng chỉ giẫm phải đinh gỉ hoặc bị sắt thép hoen gỉ đâm mới mắc uốn ván. Thực tế, vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) tồn tại phổ biến trong đất, cát, bụi bẩn và phân gia súc, gia cầm. Khi nha bào xâm nhập qua các vết thương hở, đặc biệt là những vết thương sâu hoặc nhiễm bẩn, chúng có thể phát triển và tiết độc tố gây bệnh uốn ván.

Vì vậy, một vết gà mổ, vết gai đâm, vết trầy xước do ngã xe hay bất kỳ vết thương hở nào tiếp xúc với môi trường bẩn đều có nguy cơ nhiễm vi khuẩn uốn ván nếu không được xử trí đúng cách.

Việc chỉ rửa vết thương bằng nước sạch không đủ để loại bỏ nha bào uốn ván. Đối với các vết thương hở, vết thương sâu, dập nát hoặc có nguy cơ nhiễm bẩn, người dân cần đến cơ sở y tế để được làm sạch, sát khuẩn đúng quy trình và đánh giá chỉ định tiêm huyết thanh kháng uốn ván (SAT) hoặc vaccine phòng uốn ván nếu cần.

Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính có tỷ lệ không qua khỏi cao, dao động từ 10% đến trên 50%, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền nếu không được điều trị hồi sức tích cực kịp thời.

Chi phí điều trị một ca uốn ván nặng phải thở máy, dùng thuốc an thần kéo dài và chăm sóc hồi sức có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, chưa kể thời gian điều trị kéo dài và nguy cơ để lại nhiều di chứng nặng. Trong khi đó, chỉ một mũi vaccine phòng uốn ván hoặc một liều huyết thanh kháng uốn ván khi được chỉ định sau chấn thương có thể giúp phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.