Trong mùa đông, trà gừng, canh gừng được nhiều người yêu thích bởi cảm giác “ấm từ trong ruột ấm ra”. Thêm gừng vào thức ăn, nước uống không chỉ giúp xua tan khí lạnh, tăng thêm nhiệt độ cơ thể mà còn hỗ trợ trị cảm mạo, cảm lạnh.
Theo đông y, củ gừng còn gọi là khương, củ gừng tươi là sinh khương, củ gừng khô là can khương. Gừng tươi được dùng để chữa cảm lạnh, nôn mửa, ho có đờm, bụng đầy chướng; giải độc do bán hạ, thiên nam tinh, cua cá…. Gừng khô có tác dụng chữa đau bụng hàn, thổ tả, chân tay lạnh, mạch yếu, phong hàn thấp, ho suyễn, ho ra máu.
Để thu hái gừng tươi, người ta đào lấy củ vào mùa hạ và mùa thu, cắt bỏ rễ con, rửa sạch. Muốn gừng tươi lâu thì có thể cho vào chậu phủ kín bằng đất hoặc cát. Để làm gừng khô thì đào lấy củ gừng già đã có xơ, cắt bỏ rễ con, rửa sạch, thái mỏng, đồ chín, phơi khô.
Gừng thích hợp với người huyết áp thấp, người nhiễm lạnh, cảm cúm, nhức đầu, ho, thân thể đau mỏi. Dưới đây là những bài thuốc hay từ củ gừng được giới thiệu trong cuốn sách Cây rau cây thuốc (Nhà xuất bản Y học):
Chữa tiêu chảy: Người bị tiêu chảy, mất nước, mạch nhỏ yếu, mệt mỏi, chân tay lạnh, mồ hôi toát ra có thể lấy gừng khô 60g, nhục quế 60g, đại hồi 100g, rượu trắng 40 độ 1000ml; tán nhỏ, ngâm rượu. Mỗi lần uống 10 – 20ml, ngày uống 3 – 4 lần. Uống đến khi ngừng tiêu chảy thì thôi (dùng cho người lớn).
Chữa cảm lạnh: Nếu bị cảm lạnh hoặc dầm mưa nhiều giờ thì nên giã nát một nhánh gừng tươi, cho vào ly nước sôi hoặc trà nóng và thêm chút đường cho dễ uống. Chỉ nên uống từ 5 – 12g gừng tươi (nếu dùng gừng khô thì từ 3 - 8g) mỗi ngày.
Chữa cảm cúm: Khi xuất hiện triệu chứng cảm cúm như nhức đầu, ho, thân thể đau mỏi. Lấy gừng sống giã nhỏ 12g, tóc rối một ít, rượu trắng 40 độ 50ml; tất cả xào nóng, đem chà sát vào những chỗ đau, nhức mỏi.
Chữa nôn mửa: Người bị buồn nôn, nôn mửa có thể ngậm 1 lát gừng tươi, vừa ngậm vừa nhấm và nuốt nước cho đến khi hết buồn nôn.
