Thận là một trong những cơ quan làm việc vất vả nhất trong cơ thể. Mỗi ngày, thận lọc khoảng 180-200 lít máu, loại bỏ chất thải, duy trì cân bằng muối và khoáng chất, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và thậm chí tham gia sản xuất hồng cầu. Dù đảm nhận khối lượng công việc khổng lồ như vậy, thận lại hiếm khi "lên tiếng".

Khác với nhiều cơ quan khác, thận có thể mất đi một phần đáng kể chức năng trước khi triệu chứng rõ ràng xuất hiện. Đây là lý do bệnh thận mạn tính thường được gọi là "kẻ giết người thầm lặng". Đến khi mệt mỏi, phù nề hay thay đổi trong tiểu tiện trở nên rõ ràng, tổn thương có thể đã xảy ra từ lâu.

Theo Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), bệnh thận mạn tính ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới, trong đó nhiều người không biết mình mắc bệnh vì giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng.

Điều đáng chú ý là tổn thương thận không phải lúc nào cũng do bệnh hiếm gặp gây ra. Phần lớn trường hợp bắt nguồn từ những quyết định nhỏ được lặp đi lặp lại mỗi ngày. Do đó, muốn hai quả thận khỏe mạnh, cần đặc biệt lưu ý những thói quen này.

Lạm dụng thuốc giảm đau

Nhiều người có thói quen tự ý uống thuốc giảm đau mỗi khi bị đau đầu, đau mỏi cơ thể hoặc chấn thương thể thao. Nếu được sử dụng đúng cách và có sự hướng dẫn của bác sĩ, các loại thuốc này hoàn toàn an toàn. Tuy nhiên, vấn đề sẽ trở nên nghiêm trọng khi người dân lạm dụng thuốc giảm đau không kê đơn thường xuyên hoặc trong thời gian dài mà không tham khảo ý kiến chuyên môn.

TS.BS Suman Sethi, Giám đốc và Trưởng khoa Thận học, Bệnh viện RG, Ludhiana (Ấn Độ), cho biết: "Nhiều người nghĩ bệnh thận chỉ xảy ra khi về già, nhưng thực tế các thói quen hàng ngày có thể lặng lẽ làm hỏng thận từ rất sớm, trước khi bất kỳ triệu chứng nào xuất hiện. Một trong những sai lầm phổ biến nhất là dùng thuốc giảm đau không kê đơn quá thường xuyên, nhất là khi không có chỉ định y tế, vì dùng kéo dài có thể làm suy giảm dần chức năng thận".

Các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) khi dùng quá mức hoặc không có kiểm soát có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và tăng nguy cơ tổn thương thận, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đã có bệnh thận từ trước.

Nhiều loại thuốc có thể gây tổn thương thận nếu sử dụng bừa bãi, không theo dõi cẩn thận. Ảnh: Magnific.

Chủ quan bệnh tiểu đường, tăng huyết áp

Huyết áp cao và tiểu đường hiếm khi gây đau đớn ở giai đoạn khởi phát. Và đó chính là lý do khiến chúng trở nên cực kỳ nguy hiểm.

Theo thời gian, lượng đường trong máu liên tục ở mức cao sẽ phá hủy các mạch máu nhỏ bên trong thận. Tương tự, huyết áp không được kiểm soát tốt sẽ tạo áp lực đè nặng lên các bộ lọc tinh vi này, khiến thận khó hoạt động hiệu quả.

Bác sĩ Sethi giải thích thêm: "Việc thờ ơ với các tình trạng bệnh lý như tiểu đường và cao huyết áp là một rủi ro lớn khác, bởi đây vẫn là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh suy thận mạn".

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cũng nhấn mạnh tiểu đường và tăng huyết áp chính là hai "thủ phạm" hàng đầu gây ra bệnh suy thận mạn tính.

Thực tế này làm nổi bật một sự thật quan trọng: Bảo vệ sức khỏe của thận phải bắt đầu từ việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền khác. Việc thường xuyên theo dõi đường huyết, huyết áp và khám sức khỏe định kỳ có thể giúp phát hiện sớm các bất thường trước khi những tổn thương không thể đảo ngược kịp hình thành.

Thực phẩm chế biến sẵn được ưa chuộng nhưng lại có chứa nhiều muối, gây áp lực lớn lên thận nếu ăn thường xuyên. Ảnh: Magnific.

Thường xuyên ăn thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối

Tổn thương thận thường không xảy ra sau một bữa ăn không lành mạnh mà tích lũy dần qua nhiều năm.

Chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến thường chứa lượng natri, chất béo không lành mạnh và phụ gia vượt mức. Ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng huyết áp và tạo thêm gánh nặng cho thận.

Bác sĩ Sethi cho biết thêm: "Chế độ ăn nhiều muối và thực phẩm siêu chế biến, uống không đủ nước, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và lối sống ít vận động đều tạo ra áp lực không cần thiết cho thận theo thời gian".

Về việc uống nước, cần lưu ý rằng không có công thức "8 ly mỗi ngày" áp dụng cho tất cả. Nhu cầu nước thay đổi tùy theo độ tuổi, khí hậu, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe. Người mắc một số bệnh thận hoặc tim thậm chí cần hạn chế lượng nước nạp vào, vì vậy tư vấn ý kiến bác sĩ là điều cần thiết.

Ngoài ra, hút thuốc và uống rượu bia quá mức cũng làm trầm trọng thêm gánh nặng cho thận bằng cách cản trở quá trình tuần hoàn máu, làm tăng huyết áp và kích hoạt các yếu tố nguy cơ khác liên quan đến bệnh thận.