Sau một ngày dài làm việc bận rộn, bữa ăn nhẹ vào đêm muộn tưởng chừng là cách tự thưởng vô hại. Tuy nhiên, theo một báo cáo khoa học vừa được công bố tại Hội nghị Tuần lễ Bệnh tiêu hóa (Digestive Disease Week 2026), thói quen này kết hợp với tình trạng căng thẳng kéo dài sẽ tạo ra một "cú đòn kép" giáng vào hệ tiêu hóa và hệ vi sinh đường ruột.

Nghiên cứu chỉ ra rằng những người tiêu thụ hơn 25% lượng calo hàng ngày sau 21h, đồng thời có mức độ căng thẳng cao, có tỷ lệ gặp phải các vấn đề như táo bón, tiêu chảy, đầy hơi và rối loạn nhu động ruột lớn hơn rõ rệt. Cụ thể, nhóm đối tượng này có nguy cơ mắc các bệnh lý về đường tiêu hóa cao gấp 1,7 đến 2,5 lần so với những người ăn sớm hơn và có mức độ áp lực tâm lý thấp.

Thói quen ăn muộn đảo lộn hệ tiêu hóa như thế nào?

Các nhà nghiên cứu đã tiến hành phân tích dữ liệu từ hơn 11.000 người tham gia Khảo sát Kiểm tra Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia Mỹ (NHANES), cùng hơn 4.000 người thuộc Dự án Đường ruột Mỹ. Nghiên cứu tập trung vào hiện tượng gọi là "trục căng thẳng - dinh dưỡng theo thời gian" nhằm tìm hiểu mối tương tác giữa thời điểm ăn uống, áp lực tâm lý đối với sức khỏe đường ruột.

Các chuyên gia lý giải rằng vấn đề này liên quan chặt chẽ đến nhịp sinh học của cơ thể - cơ chế vốn chịu trách nhiệm điều hòa giấc ngủ, tiêu hóa, chuyển hóa và giải phóng hormone. Về mặt sinh học, hệ tiêu hóa của con người được lập trình để hoạt động hiệu quả nhất vào ban ngày.

Người hay ăn khuya có nguy cơ mắc các bệnh lý về đường tiêu hóa cao gấp 1,7 đến 2,5 lần so với những người ăn sớm hơn và có mức độ áp lực tâm lý thấp. Ảnh: Unplash.

Vi khuẩn đường ruột "báo động đỏ"

Mọi chuyện sẽ càng tồi tệ hơn khi có sự tác động của stress. Tình trạng căng thẳng kích thích cơ thể giải phóng các hormone như cortisol, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quần thể vi sinh vật đường ruột và quá trình tiêu hóa. Kết quả xét nghiệm cho thấy những người thường xuyên ăn đêm trong trạng thái căng thẳng có độ đa dạng vi sinh vật trong ruột thấp hơn hẳn, dấu hiệu điển hình của việc mất cân bằng lợi khuẩn.

Bên cạnh đó, việc nạp thức ăn muộn còn làm trầm trọng thêm chứng trào ngược dạ dày thực quản, gây rối loạn giấc ngủ, làm tăng đường huyết và tăng nguy cơ béo phì. Vào buổi tối, hệ tiêu hóa tự động thu hẹp hiệu suất và chạy chậm lại; việc nằm ngay sau khi ăn sẽ dẫn đến cảm giác khó chịu ở dạ dày và làm giảm chất lượng giấc ngủ.

Mặc dù đưa ra những số liệu đáng báo động, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây mới là nghiên cứu quan sát cho thấy mối tương quan mạnh mẽ, chưa đủ để khẳng định mối quan hệ nguyên nhân - kết quả trực tiếp giữa việc ăn đêm và các bệnh lý đường ruột.

Các yếu tố khác như thói quen sinh hoạt, lịch trình công việc và văn hóa ăn uống của từng vùng miền cũng đóng một vai trò nhất định. Ví dụ, đối với những người làm việc theo ca kíp (như nhân viên ca đêm), họ sẽ cần các kỹ thuật quản lý đường huyết và phân bổ bữa ăn hoàn toàn khác biệt.

Lời khuyên để bảo vệ sức khỏe đường ruột

Các chuyên gia y tế và bác sĩ dinh dưỡng khuyến nghị một số nguyên tắc cơ bản để cải thiện tình hình: duy trì giờ giấc ăn uống ổn định và hạn chế các bữa ăn quá no gần sát giờ đi ngủ.

Một bữa tối sớm, kết hợp với các biện pháp giải tỏa căng thẳng, đảm bảo giấc ngủ ngon và một chế độ ăn giàu chất xơ sẽ là chìa khóa vàng cho một hệ tiêu hóa khỏe mạnh. Những thay đổi nhỏ nhưng tích cực như tắt các thiết bị màn hình điện tử trước khi ăn và đảm bảo khoảng trống từ 2 đến 3 tiếng để cơ thể kịp tiêu hóa trước khi lên giường đi ngủ sẽ mang lại sự khác biệt lớn cho sức khỏe.