Đọc sách thường được xem là một cách để tiếp thu kiến thức, giải trí hoặc tạm rời xa những áp lực của cuộc sống. Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy thói quen này còn liên quan đến nhiều khía cạnh của sức khỏe, từ chức năng nhận thức, giấc ngủ đến sức khỏe tinh thần và tuổi thọ.

Theo Verywell Health, việc dành một khoảng thời gian cố định mỗi ngày cho sách, đặc biệt là sách giấy, có thể trở thành thói quen đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích lâu dài.

Đọc sách giúp sống lâu hơn

Đọc sách có thể là một trong những yếu tố góp phần kéo dài tuổi thọ. Theo một nghiên cứu năm 2016 của các nhà nghiên cứu thuộc Trường Y tế Công cộng Yale, đọc sách có thể giúp giảm nguy cơ tử vong tới 20%. Nghiên cứu cho thấy việc đọc nói chung có thể liên quan đến tuổi thọ cao hơn, nhưng những người đọc sách có lợi thế sống sót đáng kể so với những người chủ yếu đọc tạp chí hoặc báo.

Đặc biệt, đọc sách hư cấu được phát hiện mang lại lợi ích rõ rệt. Nghiên cứu cho thấy những người đọc sách hư cấu ít nhất 30 phút mỗi ngày có thể có tuổi thọ trung bình cao hơn khoảng 2 năm so với những người không đọc sách.

Mối liên hệ này vẫn được ghi nhận ngay cả khi đã kiểm soát các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ như giới tính, điều kiện kinh tế, trình độ học vấn và tình trạng sức khỏe. Theo các nhà nghiên cứu, việc sử dụng trí tưởng tượng khi đọc truyện hư cấu có thể giúp não bộ duy trì hoạt động, từ đó tạo ra những lợi ích đối với sức khỏe và góp phần thúc đẩy tuổi thọ.

Làm chậm suy giảm nhận thức khi tuổi tác tăng lên

Đọc sách có thể giúp bảo vệ não trước suy giảm nhận thức - tình trạng ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, suy luận, học tập và tập trung. Những người duy trì thói quen đọc thường xuyên có xu hướng bảo toàn khả năng nhận thức tốt hơn khi tuổi tác tăng lên, đồng thời có thể giảm tốc độ mất trí nhớ và suy giảm các kỹ năng tư duy.

Một trong những lý do được cho là nhờ khả năng dự trữ nhận thức - khả năng chống chịu của não trước quá trình suy giảm nhận thức và những tổn thương não. Việc đọc sách cùng các hoạt động kích thích não bộ khác có thể góp phần xây dựng nguồn dự trữ này, qua đó giúp não có khả năng thích nghi tốt hơn với những thay đổi do tuổi tác hoặc tổn thương.

Một nghiên cứu năm 2021 đã xem xét tác động của việc đọc sách hàng ngày đối với suy giảm nhận thức, đồng thời đánh giá liệu trình độ học vấn có ảnh hưởng đến mối liên hệ này hay không. Kết quả nhận thấy đọc sách là yếu tố có khả năng bảo vệ chức năng nhận thức khi về già. Những người thường xuyên đọc có nguy cơ suy giảm nhận thức thấp hơn trong thời gian dài, và lợi ích này được ghi nhận ở người lớn tuổi thuộc nhiều trình độ học vấn khác nhau.

Đọc sách là cách lành mạnh giúp bạn tạm rời xa những áp lực và căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày. Ảnh: Magnific.

Giúp giảm căng thẳng, cải thiện sức khỏe tinh thần

Đọc sách có thể là cách lành mạnh để tạm rời xa những áp lực và căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày. Đặc biệt, đọc truyện hư cấu có thể mang lại những tác động tích cực đối với sức khỏe tinh thần và cảm giác hạnh phúc nói chung.

Một tổng quan năm 2022 được công bố trên tạp chí PLoS One đã đánh giá 5 nghiên cứu về tác động của việc đọc truyện hư cấu. Kết quả cho thấy hoạt động này có tác động tích cực và tức thời đến tâm trạng, cảm xúc. Đọc truyện cũng mang lại những ảnh hưởng tích cực đối với trí nhớ và quá trình củng cố trí nhớ - khi não chuyển những ký ức ngắn hạn thành ký ức dài hạn.

Lợi ích của việc đọc không chỉ dừng lại ở việc cải thiện tâm trạng và cảm giác hạnh phúc. Hoạt động này còn có thể giúp tăng khả năng chánh niệm, sự lạc quan và những cảm xúc tích cực khác.

Đọc sách vì thế có thể được xem như hình thức thư giãn lành mạnh, nhất là khi được sử dụng để thay thế một phần thời gian lướt mạng xã hội hoặc sử dụng thiết bị điện tử.

Đọc sách trước khi ngủ có thể giúp ngủ ngon hơn

Thời điểm đọc sách cũng có thể ảnh hưởng đến lợi ích mà hoạt động này mang lại. Đọc sách trước khi đi ngủ là thói quen được nhiều chuyên gia khuyến khích vì có thể giúp cơ thể và tâm trí chuyển sang trạng thái thư giãn.

Nghiên cứu trực tuyến năm 2021 trên 992 người cho thấy sau một tuần, 42% những người đọc sách trên giường trước khi ngủ cho biết chất lượng giấc ngủ được cải thiện, so với 28% ở nhóm không đọc.

Đọc sách cũng có thể trở thành tín hiệu quen thuộc báo cho não rằng đã đến lúc nghỉ ngơi. Khi tâm trí tập trung vào nội dung của cuốn sách, những suy nghĩ và lo lắng về công việc hoặc các vấn đề trong ngày có thể tạm thời được gác lại.

Tuy nhiên, nên ưu tiên sách giấy thay vì đọc trên điện thoại hoặc máy tính bảng. Ánh sáng xanh từ màn hình có thể ảnh hưởng đến melatonin và nhịp sinh học, từ đó khiến cơ thể khó đi vào giấc ngủ hơn.