Chia sẻ tại hội nghị, ThS Đinh Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết sau khi nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực, trong đó quy định cấm sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, việc sử dụng các sản phẩm này đã có dấu hiệu giảm.

Theo báo cáo của Bộ Công an, trước đây mỗi năm ghi nhận hơn 100 vụ việc liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trong đó có nhiều vụ chứa chất ma túy, buôn lậu hoặc hàng giả, không rõ nguồn gốc.

Tuy nhiên, sau khi lệnh cấm được ban hành, trong năm 2025 chỉ còn 5 vụ việc liên quan đến các sản phẩm này có yếu tố ma túy bị xử lý.

"Hay như tại Bệnh viện Bạch Mai, trước đây mỗi tháng trung tâm tiếp nhận từ 5-6 ca ngộ độc liên quan đến thuốc lá điện tử. Từ khi có lệnh cấm, số ca nhập viện giảm còn khoảng 1–2 ca mỗi tháng. Đây là tín hiệu rất đáng mừng"- bà Thủy dẫn chứng.

Thông tin tại hội nghị, ông Phan Công Hiếu (Vụ Pháp chế) cho hay, các quy định mới trong nghị định xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực y tế đã bổ sung chế tài cụ thể đối với hành vi liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Cụ thể, người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ bị phạt tiền từ 3-5 triệu đồng. Không chỉ người trực tiếp sử dụng, người chứa chấp, tức cho phép hoặc dung túng người khác sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình cũng bị phạt từ 5-10 triệu đồng.

Ngoài phạt tiền, toàn bộ tang vật vi phạm sẽ bị buộc tiêu hủy nhằm ngăn chặn việc tái sử dụng hoặc quay trở lại thị trường. Để bảo đảm tính răn đe và khả năng thực thi, thẩm quyền xử phạt được mở rộng cho nhiều lực lượng chức năng như UBND các cấp, quản lý thị trường, công an, hải quan, bộ đội biên phòng và cảnh sát biển.

Không dừng lại ở xử phạt hành chính, các hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trái phép với số lượng lớn còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định về buôn bán hàng cấm.

Theo đó, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến 1 tỉ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, tùy hành vi.

Buôn lậu, mua bán online vẫn diễn biến phức tạp

Ông Lê Đình Bình, Kiểm soát viên chính thị trường (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước), cho hay tình trạng buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, sản xuất và buôn bán thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vẫn diễn ra trên nhiều tuyến, từ biên giới, đường biển, đường bộ đến đường sắt và hàng không.

Đặc biệt, hoạt động mua bán qua mạng xã hội và thương mại điện tử có xu hướng gia tăng, với nhiều thủ đoạn tinh vi như sàng lọc người vào nhóm kín, giao dịch qua tin nhắn riêng, sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ, địa chỉ giả hoặc tiền ảo. Những thủ đoạn này gây không ít khó khăn cho lực lượng chức năng trong công tác phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm.

Theo thống kê giai đoạn 2014-9/2025, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý hơn 79.000 vụ việc liên quan thuốc lá, với gần 60.000 đối tượng vi phạm; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu, gần 2,4 triệu đơn vị thuốc lá thế hệ mới và xử phạt hành chính hơn 480 tỷ đồng. Riêng lực lượng quản lý thị trường xử lý hơn 38.000 vụ, thu nộp ngân sách trên 164 tỷ đồng.

Tại hội nghị, các đại biểu kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm sự đồng bộ giữa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với Luật Thương mại, Luật Đầu tư và Luật Quảng cáo. Đồng thời, cần xem xét sửa đổi quy định để xử lý hình sự các hành vi buôn bán hàng cấm với ngưỡng thấp hơn hiện nay và tăng mức xử phạt hành chính nhằm nâng cao tính răn đe.

Bên cạnh đó, ông Bình cũng đề xuất có cơ chế hỗ trợ tài chính, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và phương tiện cho các lực lượng chức năng, cũng như khuyến khích người dân tham gia cung cấp thông tin, phát hiện và ngăn chặn các vi phạm liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.