Vàng da, vàng mắt là dấu hiệu kinh điển nhất khi gan gặp vấn đề, đặc biệt liên quan đến viêm gan. Ảnh: Dreamstime.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), dù đều mang tên viêm gan, viêm gan A, B, C, D và E là 5 bệnh truyền nhiễm hoàn toàn khác nhau do 5 loại virus khác nhau gây ra. Mỗi bệnh có đường lây truyền, diễn tiến và biện pháp phòng ngừa riêng, vì vậy người dân cần hiểu đúng để bảo vệ sức khỏe.

Gan là cơ quan đảm nhận nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng, tổng hợp các yếu tố đông máu và đào thải độc tố. Khi virus tấn công, các tế bào gan bị tổn thương, ảnh hưởng đến nhiều hoạt động của cơ thể. Một số loại viêm gan chỉ diễn ra trong thời gian ngắn rồi khỏi hoàn toàn, trong khi một số khác có thể âm thầm kéo dài nhiều năm, dẫn đến xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan.

Theo HCDC, viêm gan A và E chủ yếu lây qua đường tiêu hóa khi ăn thực phẩm hoặc sử dụng nguồn nước nhiễm virus. Hai bệnh thường liên quan đến điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo hoặc thực phẩm không được chế biến an toàn.

Viêm gan A thường diễn biến cấp tính và đa số người bệnh hồi phục hoàn toàn. Viêm gan E cũng chủ yếu là bệnh cấp tính nhưng có thể diễn tiến nặng ở phụ nữ mang thai, người có bệnh gan từ trước hoặc người suy giảm miễn dịch.

Trong khi đó, viêm gan B và C chủ yếu lây qua máu và các dịch cơ thể.

Viêm gan B có thể lây từ mẹ sang con, qua quan hệ tình dục không an toàn hoặc khi tiếp xúc với máu của người nhiễm bệnh. Viêm gan C chủ yếu lây qua đường máu, thường gặp khi dùng chung bơm kim tiêm hoặc thực hiện các thủ thuật y tế, xăm mình, xỏ khuyên hay làm đẹp bằng dụng cụ không được tiệt khuẩn đúng quy định.

Đối với viêm gan D, đây là loại virus đặc biệt vì không thể tự gây bệnh nếu không có sự hiện diện của virus viêm gan B. Do đó, chỉ người đã mắc viêm gan B mới có nguy cơ đồng nhiễm hoặc bội nhiễm viêm gan D, khiến tổn thương gan nghiêm trọng hơn.

HCDC cũng lưu ý viêm gan B và C không lây qua bắt tay, ôm, ho, hắt hơi, ăn uống chung hay dùng chung bát đũa. Vì vậy, người mắc bệnh không nên bị kỳ thị hay xa lánh.

Ngoài đường lây, các loại viêm gan còn khác nhau ở diễn tiến bệnh. Nếu viêm gan A và E chủ yếu gây bệnh cấp tính thì viêm gan B và C có thể tiến triển thành viêm gan mạn tính. Điều đáng lo ngại là nhiều người nhiễm virus trong nhiều năm nhưng không có triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện vàng da, vàng mắt, mệt mỏi kéo dài hoặc đau tức vùng gan, gan có thể đã bị tổn thương đáng kể.

Hiện nay, đã có vaccine phòng viêm gan A và B. Trẻ sơ sinh được khuyến cáo tiêm vaccine viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh nhằm giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con. Trong khi đó, viêm gan C hiện chưa có vaccine phòng bệnh, còn viêm gan E chủ yếu được phòng ngừa bằng các biện pháp bảo đảm vệ sinh cá nhân, sử dụng nước sạch và an toàn thực phẩm.

HCDC khuyến cáo người dân tiêm vaccine đầy đủ theo hướng dẫn; ăn chín, uống sôi; sử dụng nước sạch; rửa tay bằng xà phòng; không dùng chung bơm kim tiêm hoặc các vật dụng có nguy cơ dính máu; quan hệ tình dục an toàn và lựa chọn các cơ sở y tế, cơ sở làm đẹp bảo đảm quy định về vô khuẩn.