Số ca nhiễm HIV tiếp tục gia tăng tại tỉnh Chiang Mai (Thái Lan). Ảnh: Magnific.

Theo cơ quan y tế địa phương, Chiang Mai đã ghi nhận khoảng 23.900 người nhiễm HIV và mỗi năm phát hiện thêm khoảng 700 ca mắc mới, tương đương gần 2 ca nhiễm mới mỗi ngày.

Văn phòng Y tế Công cộng tỉnh Chiang Mai cho biết HIV hiện xuất hiện ở nhiều cộng đồng khác nhau, đặc biệt là lao động di cư và các nhóm dân tộc thiểu số, thay vì chỉ tập trung ở một số nhóm đối tượng như trước.

Những nhóm này thường gặp nhiều rào cản trong tiếp cận dịch vụ y tế, như khác biệt ngôn ngữ, hạn chế về quyền được điều trị, thiếu giấy tờ tùy thân hoặc lo ngại bị kỳ thị. Vì vậy, không ít người trì hoãn hoặc né tránh việc xét nghiệm và điều trị HIV. Bên cạnh đó, cơ quan y tế cũng cho biết tỷ lệ nhiễm HIV ở nam giới dân tộc thiểu số hành nghề mại dâm là 3,6%.

Giới trẻ 15-24 tuổi cũng là nhóm được đặc biệt quan tâm. Trên phạm vi cả nước, Thái Lan ghi nhận khoảng 49% số ca nhiễm HIV mới thuộc nhóm tuổi này. Theo giới chức y tế, xu hướng trên xuất phát từ những thay đổi trong hành vi tình dục, nhận thức còn hạn chế về phòng ngừa HIV và việc tiếp cận các dịch vụ y tế thân thiện với thanh thiếu niên vẫn còn nhiều rào cản.

Trong khi đó, người trưởng thành từ 25-49 tuổi vẫn chiếm tỉ lệ lớn nhất trong số ca nhiễm mới.

Văn phòng Y tế Công cộng tỉnh Chiang Mai cảnh báo rằng sự thay đổi trong hành vi giao tiếp ở thời đại số đang làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm. Dữ liệu địa phương cho thấy 61,9% nam quan hệ tình dục đồng giới sử dụng các ứng dụng hẹn hò để gặp gỡ và quan hệ tình dục với người chưa từng quen biết. Hành vi này có thể làm tăng nguy cơ lây truyền HIV cũng như các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, bao gồm cả bệnh đậu mùa khỉ (mpox).

Các chuyên gia y tế lưu ý rằng thực trạng này cho thấy cần thu hẹp bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đặc biệt đối với các cộng đồng yếu thế, thanh thiếu niên và những nhóm có nguy cơ cao.

HIV là virus gây suy giảm miễn dịch ở người, lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn, dùng chung kim tiêm hoặc từ mẹ sang con. Nếu không điều trị, HIV có thể tiến triển thành AIDS, giai đoạn hệ miễn dịch bị tổn hại nghiêm trọng, mất khả năng chống lại các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Về quy mô toàn cầu, tính đến năm 2023 có khoảng 39,9 triệu người đang sống với HIV trên thế giới, khoảng 630.000 trường hợp không qua khỏi liên quan HIV, và chỉ 77% người nhiễm được tiếp cận điều trị kháng virus (ART).

Về điều trị và dự phòng, y học hiện nay đã có nhiều tiến bộ giúp kiểm soát HIV hiệu quả hơn. Trong đó, điều trị ART là phác đồ thuốc kháng virus giúp ức chế virus xuống mức không phát hiện được trong máu, giúp người nhiễm HIV sống khỏe mạnh và không lây truyền virus qua đường tình dục (nguyên lý U=U - Không phát hiện = Không lây truyền).

PrEP - dự phòng trước phơi nhiễm: Thuốc uống hàng ngày dành cho người có nguy cơ cao nhưng chưa nhiễm HIV, giúp giảm mạnh khả năng lây nhiễm nếu phơi nhiễm virus. Giới chức y tế khuyến nghị cần đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông về sử dụng bao cao su, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận PrEP và bộ xét nghiệm HIV tại nhà, các dịch vụ này hiện được cung cấp miễn phí tại bệnh viện công, trạm y tế xã và qua các tổ chức xã hội.

PEP - dự phòng sau phơi nhiễm: phác đồ thuốc dùng trong vòng 72 giờ sau khi có nguy cơ phơi nhiễm để ngăn virus xâm nhập cơ thể.