Giải mã tình trạng thức giấc giữa đêm và khó ngủ lại

Thỉnh thoảng tỉnh giấc vào ban đêm là hiện tượng phổ biến, đặc biệt khi căng thẳng, thay đổi lịch sinh hoạt hoặc sử dụng rượu bia. Nếu người ngủ có thể quay lại giấc ngủ trong vòng 15 phút thì chưa đáng lo ngại.

Tuy nhiên, việc thường xuyên thức giấc vào cùng một khung giờ, khó ngủ lại hoặc thức dậy sớm hơn dự kiến trên 30 phút có thể là dấu hiệu rối loạn giấc ngủ. Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Thần kinh học Trung Quốc chỉ ra rằng gần 40% người trưởng thành ở Trung Quốc đang đối mặt với các vấn đề về giấc ngủ.

Các biểu hiện phổ biến của mất ngủ bao gồm khó đi vào giấc ngủ (trên 30 phút), thức giấc nhiều lần trong đêm, thức dậy sớm, chất lượng giấc ngủ kém và tổng thời gian ngủ dưới 6,5 giờ mỗi đêm.

5 cơ quan có thể đang “phát tín hiệu cảnh báo”

Không phải mọi trường hợp thức giấc giữa đêm đều liên quan đến bệnh lý. Một số thói quen sinh hoạt có thể làm rối loạn nhịp ngủ tự nhiên của cơ thể.

Việc đi ngủ quá sớm hoặc ngủ quá nhiều khiến thời gian ngủ bị “dồn trước”, dẫn đến thức dậy sớm hơn bình thường. Uống rượu trước khi ngủ cũng là nguyên nhân phổ biến. Dù rượu có thể giúp dễ ngủ lúc đầu, nhưng khi cơ thể chuyển hóa rượu sau 3-4 giờ, giấc ngủ dễ bị gián đoạn.

Ngoài ra, ánh sáng xanh từ điện thoại, ăn tối quá no hoặc đồng hồ sinh học bị xáo trộn do thường xuyên thức khuya, làm ca đêm cũng khiến não bộ khó duy trì giấc ngủ sâu.

Tuy nhiên, nếu tình trạng thức giấc giữa đêm diễn ra thường xuyên và kéo dài, đây có thể là dấu hiệu cho thấy một số cơ quan trong cơ thể đang gặp vấn đề, đặc biệt là đối với 3 cơ quan sau đây:

- Não bộ và sức khỏe tâm thần: Trầm cảm và rối loạn lo âu có thể làm thay đổi hoạt động của não, gây khó ngủ, thức giấc sớm và chất lượng giấc ngủ kém. Ngược lại, thiếu ngủ kéo dài cũng khiến tâm trạng xấu đi, tạo thành vòng luẩn quẩn giữa rối loạn cảm xúc và mất ngủ.

- Hệ hô hấp: Các bệnh lý như viêm mũi dị ứng, cúm, viêm phổi hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể khiến người bệnh ho, khó thở, ngáy to, dễ thức giấc giữa đêm. Đặc biệt, hội chứng ngưng thở khi ngủ còn làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.

- Hệ tiêu hóa: Trào ngược dạ dày - thực quản thường bùng phát vào ban đêm, gây ợ nóng, đau ngực, trào axit, khiến người bệnh khó ngủ và dễ tỉnh giấc.

- Tuyến giáp: Cường giáp có thể gây tim đập nhanh, hồi hộp, mất ngủ và thức dậy sớm. Ngược lại, suy giáp khiến người bệnh buồn ngủ ban ngày nhưng lại ngủ không sâu vào ban đêm.

- Hệ tiết niệu: Các bệnh như viêm tuyến tiền liệt hoặc bàng quang kích thích có thể gây tiểu đêm nhiều lần, làm gián đoạn giấc ngủ.

Cách cải thiện tình trạng thức giấc giữa đêm

Các vấn đề về giấc ngủ không xuất hiện trong “một sớm một chiều”, do đó việc cải thiện đòi hỏi sự kiên trì và thay đổi lối sống.

Người dân nên hạn chế caffeine và nicotine từ buổi chiều, tránh ăn tối quá no hoặc uống rượu trước khi ngủ. Ban ngày cần tắm nắng, vận động vừa phải nhưng tránh tập luyện cường độ cao trong vòng 3 giờ trước giờ ngủ.

Việc duy trì lịch ngủ đều đặn, kể cả cuối tuần, có vai trò quan trọng trong việc ổn định đồng hồ sinh học. Giấc ngủ trưa nên giới hạn 20-30 phút và không nên ngủ sau 15h.

Phòng ngủ cần được giữ yên tĩnh, tối và có nhiệt độ phù hợp. Giường ngủ không nên quá mềm để đảm bảo chất lượng giấc ngủ.

Các chuyên gia khuyến cáo nếu tình trạng thiếu ngủ hoặc thức giấc sớm ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và không thể tự điều chỉnh, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị kịp thời.