Viêm màng não do não mô cầu được mệnh danh là "bệnh tử 24 giờ" vì có thể khiến người bệnh không qua khỏi sau một ngày. Ảnh: Adobe Stock.

Vừa qua, Sở Y tế tỉnh Cao Bằng ghi nhận một trường hợp mắc viêm màng não do não mô cầu tại xóm Khau Ho, xã Sơn Lộ. Bệnh nhân là trẻ T.M.K. (2 tuổi), nhập viện trong tình trạng nặng với các biểu hiện như sốt cao, ho, khó thở, tiêu chảy, co giật, kèm ban xuất huyết hoại tử và dấu hiệu cứng gáy.

Ngay khi xuất hiện triệu chứng, gia đình đã đưa trẻ đến cơ sở y tế địa phương và được chuyển tuyến khẩn cấp lên Bệnh viện Nhi Trung ương để điều trị. Kết quả xét nghiệm PCR xác định trẻ dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis, tác nhân gây bệnh viêm màng não do não mô cầu.

Qua điều tra tiền sử tiêm chủng, trẻ chưa được tiêm vaccine phòng bệnh này. Sau quá trình điều trị tích cực, sức khỏe bệnh nhi đã ổn định và được xuất viện.

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể khởi phát rất nhanh và diễn tiến nặng chỉ trong vài giờ. Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cổ cứng, phát ban, buồn nôn, nôn ói và nhạy cảm với ánh sáng.

Khi bệnh chuyển nặng, bệnh nhân có thể rơi vào trạng thái lơ mơ, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê. Đáng lưu ý, các biểu hiện ban đầu dễ nhầm với cảm cúm thông thường, khiến nhiều gia đình chủ quan, làm chậm thời điểm điều trị.

Vi khuẩn gây bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn trong mũi, họng. Trong đa số trường hợp, vi khuẩn không gây triệu chứng, nhưng khi xâm nhập vào máu và màng não, chúng có thể gây bệnh rất nhanh và nguy hiểm.

Viêm màng não do não mô cầu có thể xuất hiện quanh năm, song thường gia tăng vào thời điểm giao mùa và ở các môi trường tập thể đông người như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, khu nội trú hoặc nơi công cộng.

Dù có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhóm nguy cơ cao nhất là người dưới 30 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Các chuyên gia y tế khuyến cáo, tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và chủ động nhất, với hiệu quả bảo vệ có thể đạt tới khoảng 90%.

Hiện nay, vaccine phòng viêm màng não mô cầu chưa nằm trong Chương trình tiêm chủng mở rộng mà thuộc nhóm vaccine dịch vụ, vì vậy tỷ lệ bao phủ trong cộng đồng vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, bệnh có thể xuất hiện rải rác ở bất kỳ địa phương nào, không nhất thiết phải có ổ dịch.

Với vaccine não mô cầu A, C, Y, W, trẻ từ 9 đến 23 tháng tuổi được khuyến cáo tiêm hai liều, liều thứ hai cách liều đầu ba tháng. Trẻ từ 24 tháng tuổi trở lên và người lớn đến 55 tuổi tiêm một liều duy nhất. Đối với vaccine não mô cầu BC, phòng tuýp B và C, có thể tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn đến 45 tuổi, với lịch hai mũi, mũi sau cách mũi đầu từ 6 đến 8 tuần.

Để chủ động phòng, chống bệnh trong cộng đồng, ngành y tế khuyến cáo người dân thực hiện tiêm vaccine đầy đủ theo tư vấn của cơ sở y tế. Bên cạnh đó, cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng - họng bằng dung dịch sát khuẩn thông thường, đảm bảo nơi ở, lớp học và nơi làm việc luôn thông thoáng. Người dân nên hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện bệnh đường hô hấp.

Đối với trẻ nhỏ chưa được tiêm phòng, cha mẹ và người chăm sóc cần đặc biệt thận trọng, tránh cho trẻ tiếp xúc với người nghi mắc bệnh. Trường hợp trẻ đã tiếp xúc với người bệnh, cần thông báo sớm cho cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị dự phòng theo hướng dẫn chuyên môn.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, cổ cứng, co giật hoặc phát ban, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và điều trị kịp thời, bởi chậm trễ có thể dẫn đến biến chứng nặng hoặc tình huống đe dọa đến tính mạng.