Thấy vai lưng ê ẩm sau chuỗi ngày dài phờ phạc trong bệnh viện, ông Nguyễn Thanh Sang (TP.HCM) lại tự đấm mạnh vào chỗ đau, nghĩ làm vậy sẽ chóng khỏi. Chỉ đến khi tham gia một buổi hướng dẫn kỹ năng, ông mới giật mình biết cách làm thô bạo ấy chỉ khiến tổn thương nặng hơn.

"Trước giờ tôi cứ làm theo thói quen, hóa ra làm sai hết. Tôi quên mất bản thân luôn, chẳng còn thời gian đâu mà nghĩ cho mình nữa. Cứ lao đầu vào làm, làm được gì tốt cho vợ thì làm thôi", người đàn ông ngậm ngùi.

Từ ngày vợ mắc ung thư, cuộc sống của hai ông bà đảo lộn. Các con đều ở xa, ông Sang trở thành điểm tựa duy nhất của vợ: vừa lo cơm nước, thuốc men, vừa gánh vác chi phí điều trị gần 30 triệu đồng mỗi tháng. Áp lực kép từ tài chính và trách nhiệm chăm người bệnh bào mòn sức khỏe ông mỗi ngày.

Gánh nặng tự trách tàn phá tâm trí

Trong hành trình chống chọi với bạo bệnh, những người như ông Sang không hề hiếm. Họ là vợ, chồng, cha mẹ hay con cái - những "chiến binh âm thầm" đứng sau người bệnh.

ThS Tâm lý Hồ Hoàng Phương cho biết, đa số người chăm sóc phải chịu gánh nặng tâm lý rất lớn nhưng ít khi nhận ra. Họ sống trong trạng thái lo âu thường trực, vừa căng thẳng tài chính vừa kiệt sức thể xác.

Chăm sóc người thân liên tục trong nhiều năm, khiến người đàn ông kiệt quệ thể xác và tinh thần. Ảnh: BVCC.

Qua các buổi hỗ trợ, ThS Phương ghi nhận nhiều người chăm sóc xuất hiện hàng loạt biểu hiện về thể chất như đau đầu, đau vai gáy, tê bì tay chân hay đau thắt lưng. Theo chị, những triệu chứng này không chỉ xuất phát từ stress kéo dài mà còn do thiếu ngủ, làm việc quá sức hoặc thường xuyên phải nâng đỡ, chăm sóc bệnh nhân mất khả năng vận động trong thời gian dài.

Nhưng áp lực lớn nhất tàn phá họ đôi khi không phải tiền bạc, mà là cảm giác tự trách. Mỗi khi bệnh tình của người thân diễn biến xấu, họ lại dằn dằn dội dội nghĩ rằng mình chăm sóc chưa đủ tốt, xử lý chưa đúng. Suy nghĩ đó như một hòn đá nặng ghì chặt tâm trí họ.

Điểm tựa cũng cần được nâng đỡ

Thấu hiểu những khoảng trống lặng lẽ ấy, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) tổ chức chương trình "Cùng vững bước - Đồng hành cùng người bệnh ung thư và người chăm sóc". Lần đầu tiên, một không gian y khoa không chỉ dành cho bệnh nhân, mà hướng cái nhìn trân trọng và xoa dịu về phía những người thân phía sau giường bệnh.

Để tránh tình trạng rơi vào kiệt sức cả về thể xác lẫn tinh thần, ThS Hồ Hoàng Phương khuyến khích người chăm sóc nên chủ động lên tiếng và chia sẻ mỗi khi cảm thấy quá tải. Việc chủ động tìm kiếm một người lắng nghe hoặc nhờ tới sự hỗ trợ của các chuyên gia tâm lý là điều hết sức cần thiết. Theo chuyên gia, chỉ khi người đồng hành có một nền tảng thể lực dẻo dai cùng tâm trí vững vàng, hành trình sát cánh bên người bệnh mới có thể bền bỉ và dài lâu.

Chia sẻ về thực tế điều trị, TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết mỗi ngày khoa Ung bướu tiếp nhận gần 100 bệnh nhân. Trong cuộc chiến dài hạn và đầy thử thách với căn bệnh ung thư, bên cạnh những phác đồ y khoa nghiêm ngặt, việc nâng đỡ đời sống tinh thần cho cả người bệnh lẫn thân nhân chính là chìa khóa then chốt để duy trì ngọn lửa nghị lực.

Từ thành công bước đầu, mô hình giàu tính nhân văn này sẽ tiếp tục được bệnh viện mở rộng sang các khoa Lão, Nhi và Suy thận mạn trong thời gian tới.