Vào ngày rằm hay những ngày lễ, ngày tết, một trong những vấn đề được chị em quan tâm nhiều nhất đó là cách bày hoa quả thắp hương. Bởi lẽ, việc lựa chọn được đúng loại quả và bày biện hoa quả trên bàn thờ sao cho phù hợp với các quy tắc truyền thống, phong thủy sẽ đảm bảo không bị tán lộc, động tài.
Vậy như thế nào là bày hoa quả thắp hương đúng cách?
Việc bày mâm ngũ quả xuất phát từ lý thuyết về ngũ hành: thuỷ - hỏa - mộc - kim - thổ. Đây đều là những yếu tố tạo nên vũ trụ và sự vận hành của nó. Thông thường ngũ quả gồm 5 loại quả có các màu khác nhau như chuối xanh, bưởi vàng, hồng đỏ, lê trắng, quýt da cam tượng trưng cho mong ước: Phú (giàu có) - quý (sang trọng) - thọ (sống lâu) - khang (khỏe mạnh) - ninh (bình yên).
Tùy từng vùng miền mà quan niệm về ý nghĩa mâm ngũ quả và cách bày hoa quả cúng, đặc biệt vào ngày tết, lại khác nhau. Người Nam bộ có cách đọc chại âm hay đơn tiết hóa một số từ, ví dụ chỉ tên trái mãng cầu thì gọi đơn tiết hóa là Cầu (mãng cầu: thoả mãn trong sự cầu xin) - Sung (sung: chỉ sự sung túc, sung mãn) - Vừa (đọc chệch âm là dừa: quả dừa) - Đủ (đơn tiết hóa của đu đủ và xài (là cách đọc chệch của âm xoài).
Trong khi đó, người miền Bắc hướng đến ý nghĩa biểu trưng nhiều hơn, quả phật thủ hay nải chuối như bàn tay che chở của đức phật cho tất cả mọi người; bưởi và dưa hấu thể hiện cho sự đầy đặn, trọn vẹn căng đầy sức sống; màu sắc thắm tươi của quýt, hồng tượng trưng cho sự may mắn, phồn thịnh cát tường.
Đối với người miền Trung, cách bày hoa quả thắp hương lại đơn giản hơn, bất kể cúng ngày rằm, lễ hay tết đều chủ yếu dựa vào các thức quả có sẵn của vùng miền. Do điều kiện khí hậu khắc nghiệt nên gần như không có nhiều quy tắc.
Tuy nhiên, để có một bàn thờ cúng thần thánh, tổ tiên tròn trịa thì trong các cách bày hoa quả thắp hương, có một số loại quả rất được đề xuất, dựa theo phong thủy. Ngoài ra, số lượng cũng quan trọng, không chỉ hương, hoa mà quả cũng nên là số lẻ - tượng trưng cho năng lượng dương như là 1,3, 5 hoặc 7,...quả.
Các loại quả thường xuyên xuất hiện trong các cách bày hoa quả cúng
1. Táo: Táo tượng trưng cho sự yên bình và hòa hợp. Loại quả này cũng được ưa chuộng vì màu đỏ của nó mang ý nghĩa tốt lành.
2. Cam: Cam là một trong những loại quả được các gia đình ưa chuộng nhất khi cúng ban thờ. Cam được coi là gửi gắm lời nguyện cầu về may mắn, thành công.
3. Chuối: Chuối mang ý nghĩa là "thu hút" nên hay được dùng để thờ cúng. Tuy nhiên, nếu đi tảo mộ hay trong tháng cô hồn, gia đình nên tránh không dùng chuối để tránh "chào đón" các vị khách không mời mà tới.
4. Dưa: Những quả dưa tròn tượng trưng cho sự đoàn kết trong gia đình nên thích hợp để thờ cúng tổ tiên, ngụ ý mong muốn mọi việc được tròn đầy, hoàn chỉnh, thống nhất.
5. Dứa: Trong tiếng Hán, dứa phát âm nghe như "may mắn đến theo cách của bạn", vì thế dứa đã trở thành một biểu tượng phong thủy truyền thống cho sự giàu có và may mắn.
6. Đào: Những quả đào hồng hồng từ lâu đã được coi là món ăn của thần tiên. Bày biện đào trên ban thờ ngụ ý xin sức khỏe, sự dẻo dai, trường thọ.
7. Bưởi: Trong tiếng Hán, từ "bưởi" phát âm giống như là "con trai". Do vậy, mọi người thường bày bưởi để xin lộc về con cái.
8. Lựu: Bên trong quả lựu chứa đầy ắp những hạt con, tượng trưng cho khả năng sinh sản. Cũng giống như bưởi, lựu mang ý nghĩa cầu mong con đàn cháu đống.
