Ăn rau muống sống hoặc chưa nấu chín kỹ tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng rất cao. Ảnh minh họa: thespruceeats.

Theo Bộ Y tế, bệnh sán lá gan là tình trạng nhiễm ký sinh trùng dẫn đến các tổn thương nguy hiểm hoặc ổ áp xe nghiêm trọng tại gan. Trong một số trường hợp ký sinh lạc chỗ, sán còn gây hại cho các cơ quan khác.

Nguyên nhân nhiễm bệnh chủ yếu bắt nguồn từ thói quen ăn sống các loại rau thủy sinh (như rau ngổ, rau muống, rau rút, rau cần, cải xoong, ngó sen...) hoặc uống nước chứa ấu trùng. Thông thường, loại ký sinh trùng này ký sinh ở người và các loài động vật ăn cỏ (trâu, bò, cừu...). Vật chủ sẽ nhiễm bệnh khi ăn phải thực vật dưới nước hoặc uống nước chưa nấu chín có chứa ấu trùng sán.

Ngay sau khi vào cơ thể, ấu trùng sẽ đi qua dạ dày, xuyên thủng thành tiêu hóa để tiến vào ổ bụng, sau đó định cư tại gan và các cơ quan lân cận.

Quy trình này mất khoảng 2-3 tháng ký sinh tại nhu mô gan, trước khi sán di chuyển sâu vào đường mật để trưởng thành và sinh sản. Một khi không được can thiệp y tế, sán trưởng thành có thể tồn tại và gây bệnh âm ỉ suốt nhiều năm.

Nhiều người mắc bệnh sán lá gan được xác định là do ăn sống các loại rau thủy sinh. Ảnh minh họa: Anh Phương.

Điểm nguy hiểm nhất của căn bệnh này là tính chất "bất định" của triệu chứng. Biểu hiện lâm sàng của bệnh sán lá gan lớn thường rất mơ hồ, thay đổi linh hoạt tùy theo số lượng ấu trùng, vị trí ký sinh và giai đoạn tiến triển của bệnh, gây khó khăn lớn cho việc chẩn đoán sớm.

Ở giai đoạn cấp tính, người bệnh thường có sốt, đau hạ sườn phải và đau bụng. Trong khi tới giai đoạn mạn tính, các triệu chứng không còn điển hình nên dễ nhầm lẫn với với bệnh khác.

Theo khuyến cáo từ Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA), dù rau sống là thành phần không thể thiếu trong các món salad, lẩu hay sinh tố, chúng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ về ký sinh trùng và khuẩn đường ruột. Để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

Khi mua sắm, nên ưu tiên mua rau đóng gói có nhãn mác rõ ràng tại các hệ thống uy tín như siêu thị, cửa hàng rau sạch.

Trước khi sơ chế, luôn rửa tay sạch bằng xà phòng trước và sau khi xử lý, cắt thái rau sống. Loại bỏ hoàn toàn những phần rau bị dập nát, hư hỏng hoặc bầm tím để tránh vi khuẩn lây lan.

Rửa rau đúng cách: Rửa kỹ rau dưới vòi nước chảy hoặc ngâm trong nước sạch khoảng 15 phút. Bước này giúp loại bỏ tối đa trứng giun sán, vi khuẩn và tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.

Bảo quản rau: Luôn bảo quản và đặt tách biệt rau củ, trái cây khỏi các loại thịt, hải sản sống trong suốt quá trình sơ chế lẫn lưu trữ.

Nấu chín khi có thể: Nấu chín là giải pháp tối ưu nhất để tiêu diệt triệt để các loại vi trùng và phân hủy các hóa chất độc hại bám trên rau.

Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm tuyệt đối nên tránh ăn rau sống, đặc biệt là các loại rau mầm. Đối với nhóm đối tượng nhạy cảm này, rau nấu chín hoàn toàn là lựa chọn an toàn duy nhất.