Hạt dẻ có tên Hán là Kha thụ đại túc, Bản lật để làm món ăn bổ dưỡng có tác dụng phòng chữa bệnh, hồi phục sức khỏe. Do đó còn có các tên “quả của tỳ”, “quả của thận”, là “vua của loài quả khô” có thể thay lương thực.

Hạt dẻ tính ôn, vị ngọt, rất bổ (bổ khí, tỳ phế, thận). Hạt dẻ được dùng làm thức ăn dinh dưỡng phòng chữa mỡ máu cao, xơ vữa mạch, tăng huyết áp, bệnh tim. Có hiệu quả trị liệu đối với viêm loét xoang miệng, lưỡi, môi (do thiếu vitamin nhóm B, nhất là B2…).

Một số món ăn phòng chữa bệnh bằng hạt dẻ

1. Nhuận táo, tan đờm: hạt dẻ 250g, thịt lợn nạc 500g, gia vị vừa đủ ninh nhừ ăn với cơm. Dùng tốt cho trường hợp viêm phế quản mạn tính, ít đờm.

2. Bổ thận khí, ấm trung tiện, kiện tỳ vị, mạnh gân cốt. Dùng cho người tỳ vị yếu, phù nề, phụ nữ sau sinh: hạt dẻ 150g, gà trống choai chỉ lấy phần thân (bỏ đầu, cổ, chân), trứng gà 1 quả, bột nước 30g, nước thịt luộc 0,75 lít, gia vị: xì dầu, hành, gừng.

Chim bồ câu hầm hạt dẻ bổ thận, khí huyết, tỳ vị dùng cho người thận hư suy nhược, mất ngủ hay quên.

3. Bổ thận, khí huyết, tỳ vị: dùng cho người thận hư suy nhược, mất ngủ hay quên: hạt dẻ 200g, nấm hương 5 cái, chim bồ câu non 1 con. Gia vị nước luộc thịt 2 bát con, rượu 1 thìa con, nước gừng 1 thìa con, hạt tiêu một ít, dầu vừng, xì dầu. Ướp thịt chim vào gia vị. Rán qua rồi cho tất cả vào ninh chín.

4. Bổ âm nhuận táo, bổ thận khỏe cơ. Dùng cho người âm hư, ho lâu ngày, da khô, lưng gối mỏi: hạt dẻ 150g, bách hợp 20g, khiếm thực 15g, thịt nạc 100g, cá tươi 1 con 250g. Cá rán hơi vàng rồi cho các thứ còn lại ninh trong 2 giờ, nêm gia vị.

5. Bổ thận khí, chắc răng: hạt dẻ 100g, gạo 100g, đường phèn 100g, nước 1 lít. Hạt dẻ rang thơm nghiền nhỏ, cho đường phèn vào. Gạo nguyên hạt hoặc tán bột nấu cháo cho bột dẻ rang vào cháo ăn.

Cách bóc vỏ hạt dẻ lấy nhân thức ăn, thuốc: Nếu rang hạt dẻ thì trước đó dùng dao rạch 1 đường trên hạt dẻ thì khi rang nóng vỏ rẽ nứt ra, dễ bóc.

- Nếu luộc thì trước đó cho ít dầu rán vào nước luộc thì vỏ hạt dẻ sẽ mềm hơn nên dễ bóc.