Tối 13/5, nghệ sĩ Chí Trung khiến nhiều người bất ngờ khi chia sẻ về quãng thời gian nửa năm liên tục sống trong tình trạng nổi mẩn, ngứa ngáy toàn thân và gương mặt nhiều lần sưng phù không rõ nguyên nhân.

Sau nhiều lần thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt nhưng không cải thiện, chỉ đến khi làm xét nghiệm ký sinh trùng tại một phòng khám ở Hà Nội, ông mới phát hiện mình nhiễm ấu trùng giun đũa chó Toxocara.

Câu chuyện của nghệ sĩ Chí Trung cũng phản ánh thực trạng đáng lo ngại về các bệnh ký sinh trùng lây từ chó mèo đang gia tăng trong cộng đồng.

Ấu trùng âm thầm "lang thang" trong cơ thể

TS.BS Hoàng Đình Cảnh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, cho biết Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để các bệnh ký sinh trùng lưu hành và phát triển, từ khí hậu nóng ẩm đến tập quán sinh hoạt, ăn uống và chăn nuôi. Nhiều bệnh ký sinh trùng hiện vẫn chưa được cộng đồng quan tâm đúng mức dù Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp chúng vào nhóm bệnh nhiệt đới bị lãng quên.

Theo thống kê của Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, số ca mắc bệnh giun đũa chó mèo đang tăng mạnh trong vài năm gần đây. Riêng tại Bệnh viện Đặng Văn Ngữ, năm 2023 có 15.527 người đến khám và điều trị bệnh giun đũa chó mèo. Sang năm 2024, con số này tăng gần gấp đôi, lên gần 30.000 trường hợp.

PGS.TS Đỗ Trung Dũng, Trưởng khoa Ký sinh Trùng, cho hay bệnh do ký sinh trùng đều từ thói quen ăn uống của người dân như ăn gỏi sống, rau sống, thịt tái, ôm ấp thú cưng… Có thời điểm, 70% người dân đến khám là do nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo, hơn 20% bệnh nhân bị sán lá gan, sán dây lợn, bò.

Khi xâm nhập vào cơ thể người, ấu trùng có thể di chuyển đến nhiều cơ quan như gan, não, lách, thận và gây phản ứng dị ứng kéo dài với biểu hiện điển hình là ngứa, nổi mẩn.

"Nhiều bệnh nhân đến viện với tổn thương gan do ấu trùng ký sinh trong gan. Một số trường hợp ký sinh ở mắt còn gây tổn thương thị lực nghiêm trọng, thậm chí mất thị lực", bác sĩ Cảnh cảnh báo.

Giun đũa nổi gồ lên lòng bàn tay của bệnh nhân. Ảnh: BVCC.

Bác sĩ Thanh Hương, khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ, cũng cho biết Toxocariasis là bệnh do ấu trùng của hai loài giun tròn Toxocara gây ra, gồm Toxocara canis từ chó và Toxocara cati từ mèo. Trứng giun thường tồn tại trong đất, nước hoặc môi trường nhiễm phân chó mèo.

Con người có thể vô tình nuốt phải trứng giun khi ăn rau sống, thực phẩm tiếp xúc với đất ô nhiễm hoặc ăn thịt động vật chưa nấu chín có chứa ấu trùng. Sau khi vào cơ thể, trứng nở trong ruột, ấu trùng xuyên qua thành ruột rồi di chuyển đến nhiều cơ quan khác nhau như gan, phổi, não, mắt và hệ thần kinh trung ương.

Điều đáng nói là phần lớn người nhiễm Toxocara không có triệu chứng rõ ràng nên dễ bị bỏ qua. Một số trường hợp chỉ biểu hiện bằng ngứa da, nổi mẩn kéo dài nên thường nhầm lẫn với bệnh da liễu hoặc dị ứng thông thường.

Dấu hiệu dễ nhầm với dị ứng

Việc chẩn đoán bệnh cần kết hợp giữa yếu tố dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm chuyên sâu. Người bệnh thường có tình trạng tăng bạch cầu ái toan trong công thức máu. Theo bác sĩ Hương, xét nghiệm ELISA được sử dụng để xác định nhiễm giun đũa chó mèo. Ngoài ra, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như CT hoặc MRI có thể giúp phát hiện tổn thương ở gan, phổi hay não.

Bác sĩ Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: Việt Linh.

Đối với người nhiễm nhẹ hoặc không có triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, những trường hợp nặng cần kết hợp nhiều phương pháp, bao gồm thuốc diệt ký sinh trùng như albendazole hoặc mebendazole cùng thuốc kháng histamine, corticoid để kiểm soát phản ứng viêm và dị ứng.

"Người bệnh khi được chẩn đoán mắc giun đũa chó mèo hay các bệnh ký sinh trùng khác cần theo dõi, điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ để điều trị triệt để, ổn định tình trạng bệnh", TS.BS Hoàng Đình Cảnh khuyến cáo.

Các chuyên gia khuyến cáo để phòng bệnh, người dân cần ăn chín, không ăn đồ tái sống. Người nuôi thú cưng nên tẩy giun định kỳ 3-6 tháng/lần cho chó mèo, xử lý phân vật nuôi đúng cách và hạn chế tiếp xúc với đất cát ô nhiễm. Nếu vệ sinh không sạch sẽ, người nuôi rất dễ nhiễm trứng giun.

Bên cạnh đó, người dân cũng cần tiêm phòng vaccine dại cho chó, mèo theo khuyến cáo của cơ quan chức năng, không thả rông chó mèo, rọ mõm chó mèo khi ra nơi công cộng.